Verimlilik = Kusursuz Olarak Yapılan / Teorik Olarak Yapılabilir Olan

 Verimlilik = Kusursuz Olarak Yapılan / Teorik Olarak Yapılabilir Olan

Bu sayımızda Temel Teknoloji Genel Müdürü Cengiz Pak ile kısa bir söyleşi gerçekleştirdik. Kimya, boya ve ilaç sektörleri için kapasite kullanımı üzerine sorularımızı cevaplayan Cengiz Bey’in röportajını size sunuyoruz.PLC M221 üzerine de konuştuk.
 
E&O: Türkiye’de fabrikaların kapasitesinin çok altında çalıştığına ilişkin göstergeler nelerdir?
 
Cengiz Pak: Verimlilik, planlama ve iyileştirme gibi konular çok konuşulur ama az uygulanır, ülkemizde de durum böyle. Sanayinin içinde geçirdiğim son 20 seneye göre ülkemizde kurulu kapasitelerin etkinliği %50-60 aralığındadır. Etkinliğin % 35 olduğu yerlerde bile sorduğunuzda % 75’in üzerinde olduğunu söylerler. Bunun asıl sebebi ölçe yöntemi. Firmalar toplam kullanılabilir kapasite veya zamanı tarif ederken “aksilikler” için kendilerine göre hesapladıkları bir zaman dilimini en baştan yok eder ve sonuçta kapasite kullanım oranı artmış olur. Aslında
bu bir illuzyondur. Formülleri kendimize göre değiştirip kapasite kullanım oranımız % 80 demek şirkete para kazandırmaz sadece iyileştirme fırsatlarını yok eder. Sorunlar ile yüzleşmek
gereklidir. Üretim yapan şirketlerin kullandıkları verimlilik formülleri çoğunlukla gerçeği ifade etmez, halbuki formüller ile aklını karıştırmamış herkes şu basit ilişkiyi bilir 
Verimlilik = Kusursuz Olarak Yapılan / Teorik Olarak Yapılabilir Olan
Diğer bir deyim ile bir iş merkeziniz var ve bir vardiya içinde 3000 adet parça işleyebilir ama çıkan sağlam parça 1350 ise verimlilik = 1350/3000, kısacası % 45 olarak hesaplanmalıdır.
Ancak şirketler sıra ölçmeye ve raporlamaya geldiğinde daha farklı yollar izleyip bu oranı yükseltilir. Bence artık orjinal tanıma dönmenin zamanı. OEE – Overall Equipment Effectiveness diye bilinen ve dilimize Toplam Ekipman Etkinliği olarak çevrilebilen metod, şirketleri hatalı ölçümler veya kavram kargaşasından korur. Çünkü yöntem doğrudan “kayıplara” yoğunlaşır,
onların giderilmesini yapılacaklar listesinin tepesine çıkartır. Bu sayede iyileştirme projeleriniz genel ifadelerden kurtulur ve önemli konulara odaklanabilirsiniz. Zaten size de yok etmek için bu sebepleri arıyordunuz değil mi? OEE yöntemi ile ölçtüğünüzde çoğu şirketin verimlilik oranı % 50 civarında çıkmaktadır, bir çok tezgahın ise oranları % 35-45 şeklinde olabilmektedir.
Dikkat ederseniz bir tezgahınızın OEE değeri % 45 ise o tezgahınızın üretim yapabileceği % 55 zamanı kullanamıyorsunuz anlamına geliyor. Kayıplarınızı azaltacak bir çalışma ile bu orantıyı % 60 çıkartmak sizin için hiç para harcamadan % 33 kazanç anlamına gelecektir. Kim size bedavadan % 33 kapasite sağlar ki! Sadece siz kendinize bu iyiliği yapabilirsiniz. Eğer bir petrol tesisi işletmiyor iseniz % 85 ve üzeri çok iyidir. Eğer sayınız % 85’in altında kalıyor ise kendinizi geliştirebileceğiniz yer var demektir.
 
E&O: Kimya, boya ve ilaç sektörleri için kapasite kullanımı nasıl ölçülmeli?
 
Cengiz Pak: Bu sektörlerde hem kesikli hem de proses tarzı üretim gerçekleşir. OEE açısından bakıldığında kesikli üretim tarzında % 85 ve üzeri, proses tarzında ise % 95 ve üzeri değerler “iyi, başarılı” kabul edilir.
 
OEE sadece makineler, iş merkezleri veya bir hat için ölçülür. Dolayısı ile her makine veya her hat için ayrı ayrı ölçülmelidir. Fabrikanın toplam OEE’si diye bir şey aslında yoktur, böyle bir şey belki tek bir ürünü sürekli üreten bir tesis için bir ölçüde mantıklı kabul edilebilir. Bunun nedeni ise ölçe tekniğinin ana fikrinde yatıyor. OEE yaklaşımına göre asıl keşfedilmesi gereken
sorunların kendileri, yüksek çıkan bir değer ile mutlu olmak değil. Ölçüm alanı içine birbirinden farklı üniteleri katarsanız bu sorunları keşfetme şansınız da azaldığı için üretim iş merkezlerine ayrı ayrı bakılır.
 
E&O: Kimya, boya ve ilaç sektörleri için kapasite kullanımı nasıl optimum seviyeye taşınır?
 
Cengiz Pak: Bu sektörlerde kapasite kullanımının artışı “akışın dengelenmesi” ve “kullanılacak malzemenin sahaya eksiksiz sevki” ile mümkün. Üretim içinde çok farklı yetkinlikte birimler
yer aldığında bunların bir kısmının atıl kalacağı aşikâr. Örneğin 5 Ton / Saat kapasiteli bir mikser 2 Ton / Saat işlem gücü olan bir hattı besleyecek ise mikser’in bütün yeteneği kullanılamayacak ve en iyi şartlarda gerçekleşen 10 saatlik bir çalışma diliminde hattın OEE değeri 100 çıkarken mikser’in OEE değeri % 20 olarak hesaplanmış olacaktır.
Kapasite kullanımının artışı ve esnek üretim miktarlarına adapte olabilmek için şu çalışmalar yapılabilir.
- Sistemin hücre mantığında tasarımı,
- Sadece darboğaz birimlerin önünde seçenekli stoğun bulundurulması,
- İş merkezlerinin ve özellikle darboğaz ünitelerin çalışır halde tutulabilmeleri için Bakım süreçlerinin otonom bakım’a doğru kaydırılması,
- Kalite denetimlerinin bu ünitelerin öncesinde arttırılması,
- “Küçük duruşlar” dediğimiz pek kayıtlara geçmeyen olayların saha gözlemleri ile Belirlenmesi ve sebeplerinin yok edilmesi,
- Ambalaj malzemelerinin de fifo esaslarına göre yönetilmesi,
- Üretim alanı içinde kanban ile yönetilen stok alanlarının tasarımı
 
E&O: Zaman ayırdığınız için teşekkür ederiz.

 

Makale

Endüstri Otomasyon Eksen Yayincilik hizmetidir.