TÜRKİYE, AVRUPANIN KAĞIT TEDARİKÇİ OLABİLİR Mİ?

Bu sorunun nedeni, Soyhan Alpaslan’ın İstanbul Ticaret Odası-İTO sitesinde yer alan Mart 2017 tarih ve “Avrupa’nın kağıt tedarikçisi olabiliriz” başlıklı haberi aslında: Habere göre, İstanbul Ticaret Odası Kağıt ve Kırtasiye Meslek Komitesi, sektörün yol haritasını belirleyen araştırmanın sonuçlarını tartışmış. Araştırmayı İstanbul Ticaret Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Muhittin Adıgüzel ve ekibi hazırlamış. Bu çerçevede, İTO Kağıt ve Kırtasiye Meslek Komitesi, “Milli kağıt politikası ve lojistik destek ile Türkiye, Avrupa’nın kağıt tedarikçisi olabilir” demiş.

Oda ve İstanbul Ticaret Üniversitesi işbirliği ile hazırlanan araştırmada, sektörün öne çıkan acil beklentisi “milli politika ve yerli makine ihtiyacı” olmuş. Araştırmaya göre milli bir kağıt politikası oluşturulması ve lojistik destek sayesinde Türkiye Avrupa’nın kağıt tedarikçisi olabilecekmiş. 
 
Araştırma sonuçlarına göre Türkiye acilen bir milli kağıt politikasına ve bu politikayı uygulayacak bir kuruma sahip olmak zorunda. Kağıt ambalaj çeşitlerinin değeri, arz ve talebi, rekabet koşulları ayrı olduğu için kağıt ambalajda da bir alt milli politika isteyen sektörü, araştırma sonuçları destekliyor. 
Avrupa’nın tedarikçisi olacak kadar güçlü bir yapıya sahip Türk kağıt sektörü bunun için lojistik desteğe ihtiyaç duyuyor. Sektöre lojistik avantaj sağlayan bir etken de yüzde 65’inin İstanbul ve çevresinde faaliyet göstermesi.  Böylece üretim çeşitleri, hammadde girdi politikaları, teknoloji ve enerji politikası, işgücü planlaması gibi değer zincirleri sektörün rekabet gücünü yükseltecek.
Sektör, Türkiye’de üretilmeyen makinelerle ilgili Avrupa’dan ikinci el makine ithaline izin verilmesini bekliyor. Kağıtçıların en büyük hayali ise makinelerinin yerli üretim olması için yerli makine üreticilerinin teşvik desteği alması.
Araştırmaya göre, kağıtta rekabet edebilmek için gerekenler şöyle sıralanmış:
*Türkiye’nin kağıt grupları ve bu gruplardaki imalatı belirlenmeli. 
*Sektörde Ar-Ge yapacak bir kurumsal yapı oluşturulmalı.
*Maliyeti ucuz finansmana erişim kolaylaşmalı.
*Atık kağıt toplama ve geri kazanımı kanunla geliştirilip, düzenlenmeli. 
*Oluklu mukavvada, yurt içi ihtiyaç yerli üretim ile karşılanmalı.
*Yerli makine üretimi desteklenmeli.
*Kraft kağıtta antidamping yeniden gözden geçirilmeli.
*Mesleki eğitimde müfredat güncel hale getirilmeli. 
*Vadeli satıp, peşin KDV ödeme sorununa çözüm getirilmeli. 
*İstanbul’da bir ihtisas gümrüğü kurulmalı.
 
Peki, bu gerekenler sağlanırsa, Kağıt Sektörümüz Avrupa’nın kağıt tedarikçisi olabilir mi? 
Değerlendirmeyi, bir dizi veri aktararak, size bırakıyoruz.
Önce,  İş Bankası İktisadi Araştırmalar Bölümü’nün hazırladığı Mart 2017 tarihli ve “Sektörlerle ilgili 2017 beklentileri”  başlıklı verileri aktarmakta fayda görüyoruz. Veriler şöyle:
*Türkiye’de kağıt ve kağıt ürünleri sektörü büyüme eğilimini 2016 yılında da sürdürmüştür. Sektörde sınai üretim %4,0 oranında artarken, kapasite kullanım oranı %84,4 ile imalat sanayi ortalamasının oldukça üzerinde seyretmektedir.
*Türkiye’de kişi başına kağıt tüketiminin 40 kg civarı ile Avrupa ortalamasının yarısında olması sektörün yüksek büyüme potansiyelini göstermektedir.  • Sektör küresel ölçekte söz sahibi olabilecek bir üretim kapasitesine erişememiştir. Bu durumun en temel sebeplerinden biri sektörün hammaddede dışa bağımlı olmasıdır.
 
*2016 yılında küresel piyasalarda yatay seyreden kağıt hamuru fiyatlarının bu hareketini önümüzdeki dönemde de sürdürmesi beklenmektedir. Bununla birlikte, TL’deki zayıflığın süreceği öngörüsüyle girdi fiyatlarının önümüzdeki dönemde artmaya devan edeceği düşünülmektedir.
 
*Yurt içinde atık kağıt dönüşüm oranı %40 ile düşük seviyede olup, bu oranın orta vadede yükseliş eğilimini koruması kağıt sektörünün gelişimini destekleyecektir.
*Kağıt ve kağıt ürünleri üretiminde elektrik giderleri toplam maliyetin yaklaşık %25’ini oluşturmaktadır. Enerji fiyatlarının küresel piyasalarda yükseliş eğiliminde olmasına karşılık yurt içinde elektrik fiyatlarının yatay seyredeceği öngörülmektedir.
*Sektör üretim maliyetlerindeki artışı fiyatlara yansıtarak kâr marjını koruyabilmektedir. 2016 yılında sektör genelinde fiyatlar %8 artmıştır.
*Sektörün ihracatı artış eğilimini 2016 yılında da koruyarak 1,9 milyar USD seviyesine ulaşmıştır. Temizlik kağıtları, sektörün toplam ihracatının yarısını oluşturmaktadır. Çevre ülkeler Türkiye’nin kağıt ve kağıt ürünlerinde en önemli ihraç pazarlarıdır. Son dönemde artan belirsizlikler nedeniyle Orta Doğu ülkelerine yapan ihracat ivme kaybederken sektör, Yunanistan ve İsrail gibi pazarlara yönelerek bu kayıplarını telafi etmiştir.
* Kağıt ve kağıt ürünleri sektöründe faaliyet gösteren firmaların yurt içi ve yurt dışında yatırımları devam etmektedir. Yurt dışındaki yatırımlarda temizlik kağıdı tesisleri ön plana çıkmaktadır. Sektör büyüme eğilimini 2017 yılında da sürdürecektir. 
 
Kağıt Sektörümüze ilişkin daha geniş çaplı verileri ise, Orta Anadolu Mobilya, Kağıt Ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği’nin “Mobilya, Kağıt ve Orman Ürünleri Sektörü 2017 Raporu”ndan aktarıyoruz:
Dünya kağıt-karton ihracatı 2015 yılında bir önceki yıla göre ,1 oranında düşerek 156,3 milyar $ olmuştur. Başlıca kağıt-karton ihracatçısı ülkeler Almanya, Çin, ABD, İsveç ve Finlandiya’dır. Türkiye ise 2014 yılında 216 ihracatçı ülke arasında 1,2 milyar $ ile 28. sırada yer almıştır.
Dünya Kağıt-Karton İhracatında Başlıca Ülkeler (2013-2015)
 
Kaynak: Trademap verileri
 
Türkiye’nin Mobilya, Kağıt Ve Orman Ürünleri İhracat Değerlendirmesi: Kağıt-Karton: 2016 yılında kağıt-karton ihracatı geçen yıla kıyasla %9,2 oranında artışla 1,8 milyar $ olarak gerçekleşmiş olup, ihracattaki en önemli ülkeler Irak, İngiltere, İran, İsrail ve Yunanistan’dır.
Türkiye Geneli Kağıt-Karton İhracatında İlk On Ülke
 
Kaynak: TÜİK Verileri
 
Kağıt ve Orman Ürünleri Sektöründe İhracat ve Birim Fiyat Değişimleri
 
Tablo - 2015-2016 Yılları Türkiye Geneli Kağıt Ve Orman Ürünleri Fiili İhracat Verileri
KAĞIT SEKTÖRÜMÜZÜN GZTF ANALİZİ VE 20123 HEDEFLERİ
 
Son olarak, Ankara Sanayi Odası-ASO’nun “Kağıt Ürünleri ve Baskı İşleri Sektörü” raporunda yer alan Sektörün Swot Analizi’ni ve 2023 Hedefleri’ni 
aktaralım. 
 
SEKTÖRÜN GÜÇLÜ YÖNLERİ
 •Kalite bilincinin artması ve İhracat yapma bilincinin yükselmesi
• Kalite bilincinin artması ve İhracat yapma bilincinin
• İşçilik maliyetlerinin AB ülkelerindekine göre düşük olması,
• İşletmelerin modern teknolojiyi yakından takip 
etmesi,
• Sektörün uluslararası pazarlara açılmış bulunması,
• Üretim ve kalite standartlarını yükseltmek için 
gayret gösterilmesi,
• İşletmelerin ürün çeşitliliği sağlamaya yönelik gayretlerinin artması,
• Sektördeki işletmelerin çoğunluğunun özel sektöre ait olması nedeniyle dinamik ve gelişmeye açık bir yönetime sahip olmaları,
• Sektöre ait mesleki çatı kuruluşların birçok uluslararası kuruluşlara üye olmaları.
 
SEKTÖRÜN ZAYIF YÖNLERİ
• Yerli hammadde temininde mevcut olan zorluklar,
• Yasa ve yönetmeliklerde mevcut olan eksiklikler,
• Eğitimli kalifiye personel eksikliği, • İthal hammadde temininde mevcut olan zorluklar,
• Sermaye darlığı, kredi temini vb. finansal sorunlar,
• Ürün standartları bilgisinin yetersizliği,
• Atölye tipi üretimin yaygın olması,
• Talep eksikliği ve tüketim piyasasının darlığı,
• Gelişmeye yönelik Ar-Ge çalışmalarının yetersizliği,
• İşletmelerin uluslararası pazarlarda tanıtım eksikliği,
• Ulusal ve uluslararası fuarlara katılım ve Markalaşma yetersizliği,
• İşletmelerin kurumsallaşamaması,
• Enerji maliyetlerinin yüksek, kalitesinin düşük olması,
• AB standartlarının bilinmemesi,
• Sektörün temel değerlerine yönelik bir bilgi bankasının bulunmaması.
 
SEKTÖRE YÖNELİK FIRSATLAR
• AB’ye üyelik süreci,
• AB ülkelerinde işçilik maliyetlerinin yüksek oluşu,
• Çevremizdeki birçok az gelişmiş ülke pazarlarına yakınlık,
• Sektörün özellikle Afrika ülkelerine açılması.
 
SEKTÖRE YÖNELİK TEHDİTLER 
• Ekonomik belirsizlikler,
• Çevremizde yer alan ülkelerdeki siyasi ve ekonomik istikrarsızlıkların ortaya çıkması,
• AB uyum sürecinde kağıt ürünleri ile ilgili sertifikalandırma, çevre, sağlık vb. konulardaki sınırlama dayatmaları,
• İşçilik maliyetinin düşüklüğü ve ürün çeşitliliğini artırma yöntemleri ile hammaddenin tamamının değerlendirilmesinin sağladığı avantajlar nedeniyle Çin faktörü. 
KAĞIT ÜRÜNLERİ VE BASKI İŞLERİ SEKTÖRÜ 2023 HEDEFLERİ
 
2013 yılındaki ihracat değeri, 1.9 milyar dolar olan sektör yıllık ortalama % 27’lik büyüme ile 2023 hedeflerine ulaşabilecektir. Sektörün 2013 yılındaki dünya pazar payı % 0,67 iken, bu rakam için 2023 yılında hedeflenen pay oranı % 1,35’tir.
Kağıt Ürünleri ve Baskı İşleri sektörünün hedef Pazar ülkeleri; Azerbaycan, Suriye, Irak, İran, Rusya, Fransa, Almanya, Yunanistan, Cezayir, Güney Afrika, Libya, İngiltere, Gürcistan, Ürdün, ABD, Suudi Arabistan, İsrail, Romanya, Kazakistan, ve Bulgaristan olarak belirlenmiştir.
Yıllık % 13,4 oranında büyüme göstermesi halinde sektörün, 2023 yılında hiç zorlanmadan 16 milyar dolar değerine rahatlıkla ulaşacağı öngörülmüştür.
2023 yılı ihracat hedefi 7 milyar dolar olan sektörün bu rakama ulaşabilmesi için izlemesi gereken stratejik hedefleri aşağıdaki gibidir: 
• Alt-sektörde istikrarlı ihracat artışı sağlanması,
• Hedef pazarlarda rekabetçi gücü artırarak pazar payının artırılması,
• İhracat kapasitesinin geliştirilmesi,
• Kaliteli hammadde kaynağının yeterliliğinin ve izlenebilirliğinin sağlanması,
• Makina parkının yeni teknolojiyle modernizasyonu ile üretim kalitesinin artırılması,
• Kalite ve çevre standartlarına uygun üretimin yaygınlaştırılması,
• Alt sektörler özelinde yan sanayinin geliştirilmesi,
• Test, analiz ve kalite kontrol laboratuvarlarının yaygınlaştırılması, akreditasyon sisteminin kurulması,
• Yeni teknolojilerin kullanımı için Ar-Ge çalışmalarının özendirilmesi,
• Nitelikli işçi, teknik eleman ve mühendis istihdamının artırılması, yeterli ve yetenekli satış elemanlarının yetiştirilmesi ve çoklu dil spektlerinin sağlanması,
• Hammadde üzerine tasarımdan katma değer eklenmesine dair sorunlar mevcuttur. Sektör için miktardan ziyade “kalite” daha önemlidir.
• Özgün tasarım ve yüksek kalite inovasyonun, ürün gamının ve fonksiyonelliğinin geliştirilmesi,
• Nihai ürünlerde izlenebilirliği sağlayan bir kodlama sisteminin kurulması,
• Ağaç cinslerine göre ekim, dikim envanterinin oluşturulması, ekim, dikim kararlarının sanayi kuruluşları ile işbirliği içinde verilmesi,
• Odun dışı orman ürünlerinin mevcudiyetine ilişkin envanter çalışmasının yapılması,
• Türkiye ormancılığını dünya seviyesine taşımak, ormanları daha iyi ve daha kaliteli kullanabilmek için orman yollarının hızla yapılması,
• Ormanları sertifikalandırma çalışmalarının hızlandırılması ve bu konuda Maliye Bakanlığı’ndan destek sağlanması,
• İthal edilen hammaddenin devamlığını sağlamak için yurtdışı ile uzun süreli (5,10 yıl) bağlantılar yapılması,
• Ormanların tekrar plantasyon ormanı haline getirilmesi ve özel plantasyon planlarının yapılması,
• Orman ürünlerinin yakacak olarak kullanılmasının engellenmesi, orman köylülerinin endüstriye orman yetiştirecek şekilde bilgilendirilmesi,
• Özel sektörün orman üretip işletebilmesinin sağlamasına ilişkin mevzuat düzenlemesinin yapılması,
• Üretimde kalite ve verimlilik artışı sağlayan yurtiçinde üretilmeyen makinelerin ithalatında sanayiciyi destekleyen bir teşvik sisteminin sağlanması,
• Odun dışı orman ürünlerinin toplanmasında modernizasyona gidilmesi, orman köylülerinin modern ekipmanlarla çalışabilmesi için destek ve teşvik sağlanması,
• Kalite ve çevre standartlarına uyum konusunda haksız rekabetin engellenmesi,
• Çevreye ilişkin uyulması gereken standartlar konusunda sanayicilere yönelik bilgilendirme ve eğitim çalışmalarının yapılması,
• Türkiye’de Türk Standartları Enstitüsü’nde sertifikasyon için uygun bir laboratuarın kurulması,
• TSE’nin uluslararası alandaki akreditasyonunun sağlanması ve bilinirliğinin artırılması,
• Bünyelerinde endüstriyel tasarımcı barındıran firmalara sağlanan teşvikler konusunda sanayicilerin bilgilendirilmesi,
• “Uluslararası pazarlarda rekabetçiliğin desteklenmesi” teşviki konusunda sanayicilerin bilgilendirilmesine ilişkin eğitimler yapılması, teşvikin tüm bölgelere yaygınlaştırılması konusunda proje ekiplerinin oluşturulması,
• Internet pazarlamasının yaygınlaştırılması ve sektörün tanıtımı için sosyal ağlar gibi platformların geliştirilmesi,
• Dış pazar talep profillerinin araştırılmasına yönelik çalışmalar yapılması,
• Kağıt ve Orman Ürünleri Kalite Kontrol ve Araştırma Enstitüsü’nün ve laboratuarların kurulması,
• Türkiye’de uluslararası nitelikte düzenlenecek fuarların teşvik edilmesi,
• AB ülkelerinde tomruk ve endüstriyel odun hammaddesinin kaynağında uygulanan KDV oranının AB mevzuatına uyum çerçevesinde %8’e düşürülmesi,
• Selüloz ithalatı üzerindeki KDV’nin düşülmesi,
• AB mevzuatı konusunda etkinlik kazanmak için mobilya sektöründe federasyonlaşma sağlanması,
• Üretici desteği ile ilgili sistemin dengelenmesi, • Enerji maliyetlerinin rekabetçi düzeye getirilmesi,
• Kümelenme yoluyla bilgi paylaşımın artırılması, envantere ulaşımın kolaylaştırılması ve envanterin kamulaştırılmasının sağlanması,
• STK’ların devletin erişebildiği bilgi kaynaklarına ücretsiz erişimlerinin sağlanması, eldeki veri tabanlarının yaygınlaştırılması, Kağıt Ürünleri ve Baskı İşleri sektörüne ilişkin bilgi merkezlerine üyeliklerin artırılması,
• Meslek okullarının programlarının yeni teknolojiler ile güncellenmesi ve uygulamanın ağırlıklı hale getirilmesi,
• KOSGEB desteklerinin bilinirliğinin artırılması. 
 

Öne Çıkanlar

Endüstri Otomasyon Eksen Yayincilik hizmetidir.