SERAMİK SEKTÖRÜNDE AVRUPA 1.’Sİ

SERAMİK SEKTÖRÜ, SAĞLIK GEREÇLERİ ÜRETİMİNDE AVRUPA 1.’Sİ, KAPLAMA MALZEMELERİNDE İSE AVRUPA 3.’SÜ!
 
Dünya Gazetesi’nden İbrahim Ketenci’nin Mart 2014 tarihli, “Seramik ve vitrifiye sektörleri hammadde riskiyle karşı karşıya” başlıklı haberinde şöyle deniliyor: “Bugünlerde başta seramik üreticileri olmak üzere birçok sanayi sektörü diken üstünde! Literatüre ‘Şile Killeri’ olarak geçen bağlayıcı özelliği yüksek kilde büyük bir sorun var. Eğer çözüm bulunmazsa Türkiye’nin en ihracatçı sektörleri arasında yer alan seramik, vitrifiye, demir döküm gibi sektörler büyük pazar kaybı riskiyle karşı karşıya kalabilir. Konuyu Kale Grubu Başkanı ve CEO’su Zeynep Bodur ile Kale Yapı Ürünleri Grubu Başkanı Ferdi Erdoğan anlattı... Kemerburgaz ve Şile havzasının killeri şekillendirme ve bağlayıcılık açısından önemli olan ‘plastik’ özellikte. Seramik imalatında ikame edilemeyen tek hammadde. Karo seramik imalatında yüzde 35-40 oranında, vitrifiyede yüzde 40-45 oranında kullanılıyor. Üst kısım kumları da demir döküm sanayiinde kullanılıyor. Zeynep Bodur Okyay'ın verdiği bilgiye göre yerli kil, ithale göre çok ucuz. Şile killerinin tonu 70-80 lira. İthal killer 220-240 lira. İthal kil üretim maliyetinde karo seramikte yüzde 10-15, vitrifiyede yüzde 20-25 artışa neden oluyor. Ferdi Erdoğan, ‘Yerli kille üretimde bile Çin seramiği ile rekabet zorluğu varken şimdi ambargonun kalkması durumunda İran ve Rus menşeli seramiklerle rekabet etmemiz iyice zorlaşacak. Hedef pazarlarda kaybımız olacak’ dedi. Zeynep Bodur Okyay, ‘Hammadde konusunda önemli bir riskle karşı karşıyayız. Kemerburgaz ve Şile tarafında bağlayıcı özelliği yüksek seramik killeri var. Alternatifi yok. Kemerburgaz bitti. Şile’de 2014 sonu itibariyle ruhsatlarda çalışma izni verilmeyecek. Nerden bulacağız? Ukrayna’yı gösteriyorlar. Bir kere arz güvenliği yok, yüksek maliyeti de cabası. Seramik sektörü korkuyor. Bu kil özel. Üstündeki kum tabakası demir dökümde kullanılıyor. Altındaki özel kil katmanı seramikte kullanılıyor. İthalata kalktığınızda maliyetler çok yükseliyor... Yerli kaynak kullandığı için katma değeri çok yüksek bir sektörü ithalat bağımlısı haline getiriyorsunuz. İthalat 3 katı pahalı geliyor. Diğer sektörlerle birlikte hareket etmeye çalışıyoruz. Sanayinin vazgeçilmez hammaddelerini yapılaşmaların altına gömmek en çok ülkenin ekonomisine zarar verir’ diye konuştu.”
Bir sektörün uluslararası rekabetinin tek bir etmene tabi olması şaşırtıcı! Peki, bu kısmen yakın zamanlı mini krizinin haricinde, Seramik Sektörü ne durumda? Bu sorunun cevabı için, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın “Seramik Sektörü Raporu (2014/1)”e bakıyoruz. Rapora göre; “Seramik Sektörü; seramik kaplama malzemeleri, seramik sağlık gereçleri, seramik sofra ve mutfak eşyaları, porselen sofra ve mutfak eşyaları, teknik seramikler, refrakter harç ve tuğlalar ile seramik hammaddeleri alt sektörlerinden oluşan inşaat sektörüne önemli oranda girdi sağlayan bir sanayi dalıdır. Seramik sektörü, Türkiye’nin en eski ve en hızlı ilerleyen sektörlerinden biridir. Sektör, her geçen yıl ürünlerini geliştirmekte ve ürünlerinin çeşitliliğini artırmaktadır. Sanayi anlamında 1950’li yıllarda üretime başlayan Türk Seramik Sektörü, 1980’li yıllardan itibaren hızlı bir gelişme içerisine girmiştir. Dünyada kullanılan yeni üretim teknolojileri ve modern seramik üretim hatları ülkemize kurulmuştur.
Seramik sektörünün, ihracatta yerli kaynakları en çok kullanan ve ithal ürünlere bağımlılığı en az olan sektörlerden biri olarak Türk ekonomisine katkısı oldukça önemlidir. Türk Seramik Sektörü, yaklaşık 2 milyar ABD dolarlık işlem hacmi ve yaklaşık 1 milyar ABD dolarlık ihracatı ile Türkiye’nin önemli endüstrileri arasında yer almaktadır. Seramik Sektörü Türkiye ekonomisinde, 26 bin doğrudan, 220 bin dolaylı istihdam sağlamaktadır. Türk firmaları bugün 60 ülkeye ürünlerini ulaştırmakta, giderek büyüyen üretim kapasitesi, modern teknoloji yatırımları ve yüksek kalite avantajları sayesinde Türk seramik sektörünün dünya pazarlarındaki rekabet gücü de artmaktadır.
Sektörün lokomotif ürün grubu seramik karodur. Türk seramik kaplama malzemeleri sektörü özellikle 1990 yılından sonra yaptığı yatırımlar ile bugün dünya seramik karo üretiminde söz sahibi olmayı başarmıştır. Ülkemiz seramik kaplama malzemeleri üretiminde Dünya’da 9’uncu, İhracatında Dünya’da 4’üncü sırada yer almaktadır.
Genç nüfusun toplam nüfustaki payı ve şehirleşme oranındaki artış, seramik sağlık gereçleri ve seramik karo pazarlarının, 2001 yılından günümüze önemli ölçüde büyümesini sağlamıştır. Türkiye, dünyanın önde gelen sağlık gereci üreten ülkelerinden biridir. Seramik sağlık gereçleri sektörü ülkemize istihdam ve döviz girdisi sağlayan, ülke ekonomisinde etkin ve önemli yeri olan bir sanayi dalıdır. Büyük oranda yerli girdiler kullanan sektör, yüksek ihracat rakamları ile ülkemizin rekabet gücüne katkı sağlayan en önemli sektörlerinden biridir. Ülkemiz seramik sağlık gereçleri üretiminde ve ihracatında Avrupa’da birinci ülkedir.
Sektörün Türkiye’deki Durumu: Türkiye 2012 yılında seramik kaplama malzemeleri sektöründe 432 milyon m2'ye ve seramik sağlık gereçleri sektöründe 22 milyon parçaya (330 bin ton) ulaşan üretim kapasitesi ile dünyadaki en büyük üretici ülkeler arasında yer almaktadır (Ceramic World Review, 2013). Sektörün ihracat değerlerine bakıldığında da dünya çapında önemli bir yere sahip olduğu görülmektedir. Türkiye kaplama malzemeleri üretiminde Avrupa üçüncüsü, sağlık gereçleri üretiminde ise Avrupa birincisidir (TOBB, 2011). Özellikle kaplama malzemeleri sektöründe yeni teknoloji fırın yatırımları yapılarak hem tesis verimlilikleri arttırılmakta, hem de ABD ve Avrupa pazarına yönelik yüksek kaliteli ürünler üretilmektedir. Üretim değerlerinin kaplama malzemeleri sektöründe 2012 yılında 2011 yılına göre %4,6 oranında, sağlık gereçleri sektöründe ise %6,5 oranında artış göstermesine dayanarak sektörün gelişmekte olduğu söylenebilir (Ceramic World Review, 2013).
Genel olarak seramik kaplama malzemeleri ve sağlık gereçleri alt sektörleri yapı sektörü ile doğrudan ilişkili olup, bu sektördeki değişikliklerden de yakından etkilenmektedir. Son yıllarda yurt içi tüketim değerlerinde görülen artışlar TOKİ tarafından yürütülen kentsel dönüşüm ve yerleşim projelerine bağlanmakta olup, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 15.12.2012 tarihli ve 28498 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun Uygulanma Yönetmeliği'nin de etkisiyle önümüzdeki dönemde artış göstereceği öngörülmektedir (Ceramic World Review, 2013). Bunun dışında Türkiye’de harcanabilir gelir seviyelerinin artışı ile birlikte tüketicilerin mutfak ve banyolarında kullanılmak üzere seramik tüketiminde de artış olması beklenmektedir (TOBB, 2011). Ortalama 100 m2’lik brüt alana sahip bir konutta yaklaşık olarak 40 m2 duvar karosu, 60 m2 yer karosu kullanılmaktadır (Kafalı, 2005). Türkiye geneli seramik ihracat rakamlarına bakıldığında 2013 yılında 2012 yılına göre %4,9 oranında artışla 1 milyar ABD dolar seviyesinde ihracat gerçekleştirildiği görülmüştür. İhracatımızın en yüksek oranda olduğu ülkeler Almanya, İngiltere, Irak ve İsrail’dir.
Seramik Kaplama Malzemeleri Sektörü: Türk Seramik Kaplama Malzemeleri sektörü üretimde Dünyada 9’uncu, ihracatta Dünyada 4’üncü sırada yer almaktadır. 2012 yılında seramik kaplama malzemeleri (Cilalı veya sırlı taştan kaldırım ve döşemeler; şömine veya duvar karoları; yüzeyi > 90 cm² olanlar) üretimi bir önceki yıla göre %5 oranında düşerek 175 milyon m2 olarak gerçeklemiştir. 2013 yılında seramik kaplama malzemeleri ihracatı bir önceki yıla göre %3 oranında artarak 604 milyon ABD doları, ithalatı ise %35 oranında artarak 104 milyon ABD doları seviyesinde gerçekleşmiştir.
Seramik Sağlık Gereçleri Sektörü: Ülkemiz Seramik Sağlık Gereçlerinde Avrupa’daki en büyük üretici ve ihracatçı ülkedir. Dünya üretiminin ’una yakınını üretmektedir. Bugün bu sektörde üretim yapan büyük ölçekli 9 adet üretici şirket mevcuttur. Bunlarla birlikte 1980’li yılların sonlarına doğru ülkemizin çeşitli yerlerinde faaliyete geçen 30 kadar küçük ve orta ölçekli şirket üretim yapmaktadır. 2012 yılında seramik sağlık gereçleri üretim miktarı bir önceki yıla göre % 31 oranında artarak 112.283 ton olarak gerçekleşmiştir. 2013 yılında seramik sağlık gereçleri ihracatı bir önceki yıla göre %8,7 oranında artarak 203,2 milyon ABD doları, ithalatı ise %25 oranında artarak 9,4 milyon ABD doları seviyesinde gerçekleşmiştir.
Seramik Sofra ve Süs Eşyası Sektörü: Sektörde; üç büyük porselen firmasının yanı sıra, seramik süs eşyası üreten 15 civarında küçük ve orta büyüklükte firma bulunmaktadır. Dünyada tek çatı altında en büyük üretim tesisleri Türkiye’dedir. Sofra ve Süs Eşyaları Sektöründe, tüm Avrupa’daki toplam üretim miktarı, Türkiye’deki üretim miktarlarının altındadır. Dünya seramik sofra ve süs eşyaları ihracatından % 1 pay alan Türkiye, ağırlıklı olarak Avrupa Birliği ülkelerine ihracat yapmaktadır.  2013 yılında seramik sofra ve süs eşyası ihracatı bir önceki yıla göre %4,6 oranında artarak 91 milyon ABD doları, ithalatı ise oranında artarak 189 milyon ABD doları seviyesinde gerçekleşmiştir.
Refrakter Sektörü: Türkiye’de, 20 civarında refrakter ürün imalatı yapan firma mevcut olup; bu firmalar toplam 4.500 kişilik istihdam yaratmaktadır. Yıllık üretim kapasitesi 550 bin ton dolayında olup, kapasite kullanım oranları ise % 43 düzeyindedir. Yerli üretimin, tüketimin yaklaşık % 75’ini karşılamasının yanı sıra, bir miktarı da ihraç edilmektedir. 2013 yılında refrakter malzemeleri ihracatı bir önceki yıla göre %6,2 oranında artarak 75 milyon ABD doları, ithalatı ise %21 oranında azalarak 80,8 milyon ABD doları seviyesinde gerçekleşmiştir.
Teknik Seramik Sektörü: Günümüzde Türkiye’de üretilen teknik seramiklerin, yaklaşık % 80’i porselen izolatör ve % 15’i elektroporselen ürünlerdir. Porselen izolatörler, elektroporselen malzemeler ve ileri seramik malzemelerin üretimini içeren teknik seramik sektöründe, üretim yapan 7 firma bulunmaktadır. Sektörün izolatör üretim kapasitesi 19 bin 200 ton/yıl, elektroporselen ve teknik seramik üretim kapasitesi ise 4 bin 400 ton/yıl’dır. 2013 yılında teknik seramik malzemeleri ihracatı bir önceki yıla göre %23,8 oranında azalarak 1,6 milyon ABD doları, ithalatı ise %2,6 oranında artarak 27,6 milyon ABD doları seviyesinde gerçekleşmiştir.
Sektörün Alt Sektörleri ve Etkileşim Halinde Olduğu Diğer Sektörler: Seramik sanayi; seramik yer ve duvar karoları, banyolarda ve mutfaklarda kullanılan lavabolar, klozetler, rezervuarlar gibi inşaat sektörünün girdisi olan malzemeleri, sofra ve mutfak eşyaları gibi günlük hayatımızda kullanılan eşyaları ve modern bilim ve tekniğin ürünlerini ve teknolojilerini üreten şu alt sektörlerden oluşmaktadır:
*Seramik Kaplama Malzemeleri *Seramik Sağlık Gereçleri *Refrakter Ateş Tuğlaları *Seramik Ham Maddeleri *Seramik Mutfak ve Sofra Eşyaları *Teknik Seramik
 
Seramik sektörü, seramik hammaddeleri sektörü ile bire bir ilişki içindedir. Sektörde en çok kullanılan hammaddeler, kil, feldspat, kaolen gibi endüstriyel hammaddelerdir. Seramik sektöründeki kapasite ve üretim artışına paralel olarak, seramik hammaddeleri sektörü de hızlı bir gelişim göstermektedir. Türkiye’de seramik makine ve teçhizat sanayi ise yeterince gelişmemiştir.
Seramik sektörü hammadde yönünden madencilik, yardımcı maddeler ve bazı kimyasal maddeler yönünden kimya, ürün yönünden konut ve inşaat, müteahhitlik, mühendislik ve müşavirlik hizmetleri sektörleri ile yakın ilişki içindedir. Ürünün tamamı inşaat sektöründe kullanılmaktadır. Seramik sağlık gereçleri ve aksesuarlarında yan ürün olarak adlandırılan birçok ürün kullanılmaktadır. Bunlar, rezervuar iç takımları, klozet kapakları, spiral boru ve hortumlar, vana musluk gibi armatürler, tuvalet kâğıdı makarası vb. tamamlayıcı ürünlerdir.
Sektörün Bölgesel Yapısı ve Kümelenmeler: Türkiye’de seramik kaplama malzemelerinin üretildiği iller Çanakkale, Bilecik, Eskişehir, Kütahya, Uşak, İzmir, Manisa, Aydın, Çankırı ve Yozgat’tır. Tesislerin % 49,82’si Eskişehir – Bilecik – Kütahya bölgesindedir.
Seramik kaplama malzeme üreticilerinin bulundukları yörelere göre tesis dağılımı;
*,61’i Çanakkale,
*%49,82’i Bilecik-Eskişehir-Kütahya bölgesi,
*%28,61’i İzmir-Manisa-Uşak-Aydın bölgesi,
*% 6,96’sı Çankırı-Yozgat şeklindedir.
 
Seramik Sağlık Gereçleri Üreticileri Çanakkale, Tekirdağ, İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Bilecik, Eskişehir, Kütahya, Manisa, İzmir, Çorum, Zonguldak, Ordu, Kayseri, Diyarbakır illerinde yer almaktadır. Sektör yoğun olarak %34,3 payla Bozüyük – Eskişehir - Kütahya Bölgesinde kümelenmiştir.
Diğer yerleşim bölgeleri sırasıyla,
 
*,3 ile Çorum-Ordu-Zonguldak’tan oluşan Orta Karadeniz,
*,1 ile İzmir- Manisa’dan oluşan Ege Bölgesi,
*,0 Kayseri, İç Anadolu Bölgesi,
*,0 ile İstanbul-İzmit-Sakarya’dan oluşan Marmara Bölgesi ve
*,2 ile Çanakkale Bölgesidir.
 
Sektörün Kapasite Kullanımı: Seramik kaplama malzemelerinde kapasite kullanım oranı 2011 yılında bir önceki yıla göre %5 oranında artarak %63 olarak gerçekleşmiştir. Seramik sağlık gereçlerinde kapasite kullanım oranı 2011 yılında bir önceki yıla göre ,53 oranında düşerek %69,70 olarak gerçekleşmiştir.
 
Sektörün İşyeri Sayısı ve İstihdamı: Seramik sektörü tarafından üretimde, yardımcı sanayide, tasarımda, satış ve pazarlamada ve uygulamada doğrudan ve dolaylı olarak istihdam edilen kişi sayısı 220.000 kişinin üzerindedir. İnşaat sektöründeki gelişmeye paralel olarak son 20 yılda sektörde serbest rekabete dayalı üretim yapan şirket sayısı ve üretim miktarı hızla artmıştır. Halen seramik kaplama malzemeleri sektöründe faaliyette bulunan 28 üretici vardır.
Sektörün Üretim Değeri ve Cirosu: Seramik sektöründe üretilen ürünlere ait 2011 yılı toplam üretim değeri 4.772 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Seramik sektörünün toplam cirosu 2011 yılında 4.913 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Seramik sektörünün yarattığı katma değer 2011 yılı itibariyle 1.389 milyon TL olarak hesaplanmıştır.
İşte bizce önemli bir nokta…
Sektörün Ar-Ge Faaliyeti: Avrupa’da ve Dünya’da büyük üreticilerden olan Türk seramik sektörünün, artan rekabet ortamında araştırma, teknoloji geliştirme ve inovasyon ihtiyacı da artmaktadır. Bu ihtiyaçlar paralelinde Seramik Araştırma Merkezi A.Ş. (SAM A.Ş.), seramik sektörü ve Anadolu Üniversitesi işbirliğiyle ve TÜBİTAK şemsiyesi altında Anadolu Üniversitesi içinde 1998 yılında kurulmuştur. 2007 yılında şirketleşerek, üniversite-sanayi ortak araştırma merkezi faaliyetlerine Eskişehir Teknoloji Geliştirme Bölgesi’nde devam etmektedir.
Ülkemizde seramik üretiminin %85’inden fazlasını gerçekleştiren firmaların işbirliği ortağı olduğu SAM A.Ş.’nin ana faaliyet alanı ve temel gelir kaynağını, proje sözleşmeleri kapsamında işbirliği ortağı firmalara sağlanan Ar-Ge hizmetleri oluşturmaktadır.
İşbirliği ortakları ile çok yakın ilişkiler içinde olan SAM A.Ş.’nin imkânları gelişen teknolojiler, işbirliği ortaklarının ihtiyaçları ve öncelikleri doğrultusunda sürekli olarak genişletilmektedir. İşbirliği ortağı şirketler, ortak yarar proje çalışmalarına katılma ve sonuçlarından ücretsiz yararlanma, acil üretim problemlerinde öncelik ve hizmetlerden önemli oranda indirim hakkında sahiptir.
Seramik kaplama malzemeleri, sağlık gereçleri, refrakter malzemeler, sofra eşyası, seramik hammaddeleri ve ileri seramik malzemeler SAM A.Ş.’nin faaliyet alanını oluşturmaktadır. Bu alanlarda öncelikli olarak Ar-Ge hizmetleri verilmekte, ancak sektördeki bazı eksiklikleri tamamlamak amacıyla, proje sözleşmeleri kapsamında verilen Ar-Ge hizmetleri paralelinde test/analiz, eğitim ve teknik-teknolojik destek hizmetleri gibi hizmetler de sürdürülmektedir.
TÜBİTAK tarafından 2013 yılında TEYDEB destek programları kapsamında seramik sektöründe 10 adet proje desteklenmiştir. Destek tutarı toplam 0,51 milyon TL değerindedir.
Sektörün 2014-2023 Projeksiyonu: Yapılan yeni, tevsi ve modernizasyon yatırımlarının tamamı dört ana üretim bölgesinde yoğunlaşmaktadır. Bunlardan birincisi Bilecik-Eskişehir, ikincisi Uşak-Kütahya, üçüncüsü İzmir-Manisa ve dördüncüsü Çanakkale bölgesidir. Bu bölgeler mevcut üreticilerin üretim yaptığı seramik hammadde rezervlerinin bulunduğu bölgelerdir.
Ülkemizde seramik sağlık gereçleri sektörünün gerek üretim gerekse ihracat performansı açısından dünya ölçeğinde önemli bir yere sahip olduğu ve bunun devam edeceği öngörülmektedir. Hammadde kaynaklarının ülkemizde zengin olması, sektörde yeni teknolojilerin kullanılması ve dinamik bir yatırım ortamının bulunması bu eğilimin devam etmesini sağlayacak unsurlardır. Ülkemizde konut ihtiyacının sürekli artması ve kişi başına tüketimin düşük düzeylerde olması; son yıllarda istikrarsız bir seyir izleyen yurtiçi talebinin tekrar artış eğilimine girmesi sektörün geleceği adına önemli verileri oluşturmaktadır. Kişi başına seramik sağlık gereçleri tüketiminin artacağı ve bunun da yurtiçi talebi pozitif yönde etkileyeceği anlaşılmaktadır.
Türk seramik kaplama malzemeleri sektörünün dış pazarlardaki genişlemesinin de sürmesi beklenmektedir. Ülkemiz her geçen yıl, ihracat yaptığı ülkelerdeki pazar payını artırarak ve yeni pazarlarla kalıcı ilişkiler kurarak gösterdiği etkin başarılarla dünyanın önde gelen ihracatçı ülkelerinden biri olma özelliğini korumaya devam edecektir.
Üretim kapasitesinin yurtiçi talebin çok üzerinde olması nedeniyle firmaların son on yıl içinde zorunlu olarak ihracata yönelmeleri, yurtdışı pazarlarda yapmış oldukları pazarlama faaliyetleri ve satış/satış sonrası destek yatırımları nedeniyle sektörün ihracatının artması beklenmektedir. Ülkemizin içinde bulunduğu makroekonomik şartlar ve inşaat sektörünün büyüme potansiyeli göz önüne alındığında, önümüzdeki dönemde yurtiçi pazarda seramik tüketiminde yaşanacak bir artışın mevcut üretim kapasitesini artırması mümkün gözükmektedir.
Sektörün Son Altı Aylık Değerlendirmesi: Türkiye’de seramik sektörü modern teknoloji yatırımları ve hammadde rezervleri ile üretim kapasitesini 2,7 milyar Dolara, ihracatını ise 1 milyar Dolara taşımıştır. Türkiye seramik üretiminde Avrupa’da dördüncü, dünyada dokuzuncu sırada yer almaktadır. Dünya ihracat pazarında dördüncü ülke konumunda bulunmakta olup, karo üretiminin %35’ini 120 ülkeye ihraç etmektedir. Türk seramik ürünleri ihracatının büyük bir kısmını inşaatlarda yer ve duvar kaplaması olarak kullanılan seramik kaplamalar oluşturmaktadır.
Türkiye, seramik kaplama malzemeleri sektöründe dünya üretiminin %3,2’sini, Avrupa üretiminin ise % 11’ini karşılamaktadır. Seramik kaplama malzemeleri ihracatı 2013 yılında bir önceki yıla göre % 3,1 artarak 604,9 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Türk seramik kaplama malzemelerinin en fazla ihraç edildiği ülkeler İsrail, Irak, Kanada, Almanya, Rusya ve Fransa’dır. Seramik sağlık gereçleri sektörü ihracatı ise 2013 yılında bir önceki yıla göre % 8,7 artarak 203,2 milyon dolar olmuştur. En fazla seramik sağlık gereçleri ihracatı yapılan ülkeler Almanya, İtalya, İngiltere ve Fransa’dır.
Üretim ve ihracat rakamlarının yükselmesi ile birlikte tasarım konusunda da gelişmeler yaşanmaktadır. Sektör, son yıllarda ekonominin genel gidişine paralel olarak çok ciddi bir değişim ve gelişim yaşamıştır. Özellikle üretim kabiliyetlerinin değişmesi, yeni teknolojilerin gelmesi, kapasitelerin artması, tüketicilere çok farklı seçenekleri, çok daha uygun şartlarla sunma imkânı sağlamıştır.
Sektörde leke tutmayan ve bakteri barındırmayan nano teknolojili ürünlerin kullanılması sağlık açısından büyük avantajlar sunmaktadır. Son dönemde sektörde yer alan firmalar modernizasyon yatırımları ile teknolojilerini sürekli olarak yenilemişler ve Türkiye seramik kaplama sektörü dünya standardını yakalayarak dünya ölçeğinde kaliteli ürün üretir duruma gelmiştir.”
 
SERAMİK SEKTÖRÜNE İÇERDEN BAKIŞ
 
Seramik Sektörü’nün Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı değerlendirmeleri, görüldüğü üzere, gayet iyi. Ama biz sektöre bir de, içerden bakalım dedik. Konuyla yakından ilgili olarak, Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri İhracatçıları Birliği’nin Dünya ve Türk Seramik Sektörü 2013 Yılı Bilgi Notu’na baktık.
“2012 yılında 11,2 milyar m2 olan dünya seramik kaplama malzemeleri üretimi, 2013 yılında bir önceki yıla göre %6,4 artarak 11,9 milyar m2’e yükselmiştir. Hemen hemen tüm kıtalarda üretim artışı yaşanmıştır. Çin, 2013 yılında bir önceki yıla göre %9,6 artışla üretimini 5,7 milyar m2’ye çıkarmış olup; dünya üretiminden aldığı pay ise %47,8 olmuştur. Çin’i sırasıyla Brezilya, Hindistan, İran, İspanya ve Endonezya takip etmektedir. Çin’den sonra en fazla üretim artışı yaşanan ülkeler %8,5 artışla Hindistan ve %8,3 artışla Endonezya olmuştur. Üretimde tek düşüş yaşanan ülke %1,1 azalışla İtalya olmuştur. Türkiye 340 milyon m2 üretim rakamı ile 8. sırada yer alırken, toplam dünya üretiminden aldığı pay %2,9’dur. Dünya sıralamasında üretimini ciddi şekilde artıran ülke %21,4 değişim oranı ile Türkiye olmuştur.
 Dünya seramik kaplama malzemeleri tüketimi ise, 2012 yılında 10,9 milyar m2iken, 2013 yılında %5,9 artışla 11,6 milyar m2’ye ulaşmıştır. Asya kıtası global talepteki 66,5’lik payını korumaktadır. Çin dünya tüketiminden aldığı %39,4 pay ile lider konumdadır. Çin’i sırasıyla Brezilya, Hindistan, Endonezya, İran ve Vietnam takip etmektedir. Tüketimde düşüş yaşanan ülkeler %6,7 ile İran ve %1,2 ile Vietnam olmuştur. Türkiye 226 milyon m2 tüketim rakamı ile 10. sırada yer alırken, toplam dünya üretiminden aldığı pay %2’dir. Türkiye’nin, SKM tüketimi bir önceki yıla göre %22,8 artmıştır.
Türkiye, dünyanın ilk 10 üretici, tüketici ve ihracatçı ülkesi arasında 2013 yılında en yüksek gelişme oranı gösteren ülkesidir. Üretimini %21,4 artışla 280 milyon m2’den 340 milyon m2’ye; tüketimini ise %22,8 artışla 184 milyon m2’den 226 milyon m2’ye çıkartarak, Türk seramik kaplama malzemeleri endüstrisinde tüm zamanların rekorunu kırmıştır. Diğer taraftan, 2011 ve 2012 yıllarında miktarda görülen ihracat artışına rağmen, 2013 yılında ihracat miktar olarak %4,3 azalmıştır. Ancak miktardaki bu küçük düşüşe rağmen, değerde %3,1 artış kaydedilerek 605 milyon $ (455 milyon €) ihracat rakamına ulaşılmıştır.
Dünya sıralamasında İtalya ve İspanya ile birlikte ilk 3’te yer almayı hedefleyen Türkiye’nin ortalama ihraç birim fiyatı 5,2 €/m2 iken, sektör lideri olan İtalya’nın ortalama ihraç birim fiyatı 5,2 €/m2; İspanya’nın birim fiyatı ise 7 €/m2’dir.
2013 yılında dünya seramik kaplama malzemeleri ihracatı değerde bir önceki yıla oranla artarak 20,5 milyar $ seviyesinde gerçekleşmiştir. Çin toplam ihracattan aldığı %38’lik pay ve 7,9 milyar $ ihracat ile sektörde lider konumunu sürdürmektedir. Çin’i sırasıyla İtalya, İspanya, Türkiye ve Almanya izlerken; Türkiye dünya seramik kaplama malzemeleri ihracatından aldığı %3 payla 4. sırada yer almaktadır. 2013 yılında dünya seramik kaplama malzemeleri ithalatı değerde bir önceki yıla oranla azalma kaydederek 18,1 milyar $ seviyesinde gerçekleşmiştir. ABD toplam ithalattan aldığı %9’luk pay ve 1,6 milya $ ithalat ile ilk sırada yer almaktadır. ABD’yi sırasıyla Fransa, S.Arabistan, Rusya ve Almanya izlemektedir. Türkiye’nin dünya seramik kaplama malzemeleri ithalatından aldığı pay %1’dir.
2013 yılında dünya seramik sağlık gereçleri ihracatı bir önceki yıla oranla %27 artış kaydederek 5,5 milyar $ seviyesinde gerçekleşmiştir. Çin toplam ihracattan aldığı %36’lık pay ve 1,9 milyar $ ihracat ile lider konumdadır. Çin’i sırasıyla Meksika, Almanya, İtalya ve Türkiye izlerken; Türkiye dünya seramik sağlık gereçleri ihracatından aldığı %4 payla 5. sırada yer almaktadır.
2013 yılında dünya seramik sağlık gereçleri ithalatı ise artarak 5,4 milyar $ olarak gerçekleşmiştir. ABD toplam ithalattan aldığı ’luk pay ve 1 milyar $ ithalat ile sektörde en fazla ithalat yapan ülke konumundadır. ABD’yi sırasıyla Almanya, Fransa, İngiltere ve Kanada takip etmektedir.
Son 10 yıl içinde seramik kaplama malzemeleri kapasitesi ve üretim rakamları giderek artmış, bu da hem iç satışlara hem de ihracata olumlu yansımıştır. 2013 SKM üretim rakamları bir önceki yıla oranla artarak 330 milyon m2 olmuştur. Seramik sağlık gereçlerinde ise kapasite ve buna bağlı üretim miktarları dalgalı bir seyir izlemiş, 2009’da yaşanan daralmanın ardından son 4 yılda artış trendine girmiştir. 2013 yılı SSG üretimi bir önceki yıla göre %4 artarak 270 bin tona ulaşmıştır.
Türk Seramik Sektörü Dış Ticareti: 2013 yılında seramik sektörü ihracatı bir önceki yılın aynı dönemine göre miktar bazında %3, değer bazında ise %5 artarak 1,9 milyon ton ve 1,1 milyon $ seviyesinde gerçekleşmiştir. Söz konusu dönemde, seramik sektöründe en çok ihracat yapılan ülkeler Almanya, İngiltere, Irak, İsrail ve Azerbaycan olmuştur. Seramik sektöründe de en fazla ihracat artışı yüzde 80’lik oranla Libya’da yaşanmıştır. Seramik sektörünün alt sektörlerini inceleyecek olursak, seramik kaplamada (karo, fayans) en yüksek ihracat artışı yüzde 95 ile Libya’ya, seramik sağlık gereçlerinde ise yüzde 39 ile Gürcistan’a yaşanmıştır.
Seramik Kaplama Malzemeleri sektöründe 2013 yılı ihracatı bir önceki yılın aynı dönemine göre miktar bazında %0,1, değer bazında ise %3 artarak, 102 milyon m2 ve 606 milyon $ olmuştur. En çok ihracat kaydı Almanya, İsrail, Irak, İngiltere ve Kanada’ya gerçekleştirilmiştir. Seramik sağlık gereçleri, Türkiye geneli ihracatı miktar bazında %1,8 azalarak, değer bazında ise %8,5 artarak, 9,8 milyon adet ve 203 milyon $ seviyesinde gerçekleşmiştir. Söz konusu mal grubunda en fazla ihracat kaydı yapılan ülkeler sırasıyla Almanya, İtalya, İngiltere, Fransa ve Irak’dır.
Seramik Kaplama Malzemeleri Sektöründe Türkiye;
*SKM üretiminde Dünya’ da 8.
*SKM üretiminde Avrupa’ da 3.
*SKM ihracatında Dünya’ da 5
Seramik Sağlık Gereçleri Sektöründe Türkiye:
*SSG ihracatında miktarda Dünya’ da 4.
*SSG ihracatında miktarda Avrupa’ da 1.
*SSG ihracatında değerde Dünya’ da 5.
*SSG ihracatında değerde Avrupa’ da 3. (Almanya ve İtalya’dan sonra)
 
2000’li yılların başlarından itibaren kapasitede yakalanan artış ile Türk Seramik Sektörü dünyada önemli bir oyuncu haline gelmiştir. İhracatta Türkiye seramik kaplama malzemeleri sektöründe dünya ihracat sıralamasında 5. sırada, üretimde Dünyada 9., Avrupa’da ise 3. sırada yer almaktadır. 2013 yılında miktar olarak 102 milyon m2’lik bir ihracata ulaşan kaplamalık malzemelerde yıl sonu 606 milyon $’ı aşmıştır. Seramik sağlık gereçlerinde ise 10 milyon adete yaklaşan satış ile ihracatta Avrupa birincisi, dünya dördüncüsü olan sağlık gereçleri kategorimiz 203 milyon $ ile yıl sonu kapanışı yapmıştır. Sektörde genel olarak Kuzey Amerika dışında batıda yavaşlama; yakın Asya ve Orta Doğu’ da iyileşme gözlenmektedir. Sektörü temsil eden markaların genel olarak algısı ürün, insan ve servis kalitesi adına dünya sıralamasında İtalya ve İspanya ile birlikte ilk 3’te yer almaktadır.
Sektör Sorunları: Seramik sektörü adına tasarımın önemi yüksek olup, burada yapılan Ar-Ge, Ür-Ge ve tasarım yönetim ofislerinin destekleniyor olması önemli bir konudur. Bu konuda son yıllarda gerek Ar-Ge adına gerek Turquality kapsamında yapılanlar ve Eximbank uygulamaları önemli katkı sağlamaktadır. Bunlara ek olarak, sektörün gelişimine yönelik çeşitli mevzuat değişiklikleri yapılması gerekmektedir. Bunlar arasında STA olmayan ülkeler ile STA imzalanması, AB normlarına uyum, lojistik sıkıntıların azaltılması, ihracat teşviklerinin artırılması ve kolaylaştırılması sayılabilir. Sektörümüzde çok önemli bir girdi olan enerji maliyetlerinin azaltılarak rekabet gücünün arttırılması için yapılacak projelerin desteklenmesi gereklidir. Özellikle enerji tasarrufu konusunda yapılacak yatırım ve iyileştirme projeleri mevcut sistemden daha yüksek oranda desteklenmelidir.
2014 Yılı Hedef Pazarlar: Sektörün hedef pazarlarında birincil öncelikli ülkeler Irak ve Azerbaycan; ikinci öncelikli pazarlar Almanya, İngiltere; son olarak hedef ise Fransa’dır.
2023 İhracat Hedefi: Önümüzdeki 10 yılda; seramik sektörünün ihracatını yılda ortalama artırması ve toplam ihracatın 3,5 milyar $’a ulaşması ve bazı oyuncuların yurtdışında da üretim ile markaları adına ciro elde eder hale gelmeleri amaçlanmaktadır.
Sektörel Değerlendirme: Seramik sektörü yarattığı katma değer ve istihdam açısından ülkemiz ekonomisinin en önemli sektörlerinden olup; ihracatta yerli kaynakları en fazla kullanan ve ithal ürünlere bağımlılığı en az olan sektörlerdendir. Türk Seramik sektöründe hizmette esneklik, doğru ürün, doğru fiyat ve tescilli kalite ile farklılaştıran noktalardır. Türk seramik firmaları kültürümüzün de bir parçası olarak hizmet anlayışını en esnek şekilde müşteriyi memnun etme filozofisi üzerine kurgulamıştır. Müşteri isteklerini karşılayabilmek adına, elimizden gelen üretim imkanlarımızı sergilemekten geri kalmayız. Dünyanın en önemli ihracatçı ülkelerinden olduğumuz için firmalarımız ülkelerin standartlarına uygun kalitelerde tescillenmiş ürünler üretmektedirler.
Hatta artık birçok firmamız seramiklere sadece bir ürün olarak bakmaktan çıkmış ve markalaşma yatırımları yaparak tasarımda farklılaşma yollarını seçmiştir. Birçok markamız bugün dünyaca saygın değeri olan Red Dot ve If gibi önemli tasarım ödülleri almaktadırlar. Tasarımcılarla ve mimarlarla yapılan işbirlikleri sektörümüzü her geçen yıl ileriye taşımaktadır.
Bunlara ek olarak; müşteri ihtiyaçlarına cevap verebilecek niteliklerde, farklı ebat ve ağırlıklarda ürünler geliştirilmesi, tasarımcı ve mimarlarla işbirliği kültürünün gelişmesi, nitelikli projelere katma değer katabilme yetisini kazandırılmasına yardımcı olacaktır.”        
Son bir not daha var. Yine Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri İhracatçıları Birliği’nin Nisan 2014 tarihli Seramik Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi” şöyle:
Türk Seramik Sektörü Dış Ticareti: Seramik sektörümüzle geçen yıl yüzde 5,3 artışla 1,9 milyon ton ve 1 milyar 76 milyon dolar ihracat gerçekleştirdik. En fazla ihracat yaptığımız ilk üç ülke; Almanya, İngiltere ve Irak oldu. Seramik sektöründe de en fazla ihracat artışını yüzde 80’lik oranla Libya’ya gerçekleştirdik. Seramik sektörünün alt sektörlerini inceleyecek olursak, seramik kaplamada (karo, fayans) en yüksek ihracat artışı yüzde 95 ile Libya’ya, seramik sağlık gereçlerinde ise yüzde 39 ile Gürcistan’a yaşandı. Afrika pazarı seramik sektörü açısından bahsi geçen bölgede artan talep nedeniyle dikkat çekmektedir. Sahra Altı Afrika bölgesi özelinde bakıldığında; en fazla seramik ihracatı yapılan ülke 3,1 milyon $ ile Nijerya olmuştur. Türkiye, Nijerya’ya yönelik 2,3 milyon $ SKM ihracatı ve 484 bin $ SSG ihracatı gerçekleştirmiştir. Buna rağmen, Türkiye Nijerya’nın toplam SKM ithalatından %0,4; SSG ithalatından ise %0,7 pay almaktadır. Seramik sektörü ihracatında Nijerya’yı sırasıyla Sudan (1,7 milyon $), G. Afrika (650 bin $), Kenya (472 bin$) ve Etiyopya (467 bin $) izlemektedir. Seramik sektöründe (GTİP:69) Sahra Altı Afrika ülkeleri arasında ticaret hacmi bakımından ilk sırada G. Afrika yer almasına rağmen; G. Afrika’ya ihracatımız sadece 650 bin $ seviyesinde iken, ithalatımız 3,1 milyon $’dır. Sahra Altı Afrika ülkeleri içinde seramik sektöründe dış ticaret açığı verdiğimiz tek ülke G. Afrika’dır.
Seramik Kaplama Malzemeleri Sektörü: Ülkemiz seramik sektörü; seramik kaplama malzemeleri ihracatında dünya 5.si, Avrupa 3.sü konumundadır.
Seramik Sağlık Gereçleri Sektörü: Türkiye dünya seramik sağlık gereçleri ihracatından aldığı %4 payla 5. sırada yer almaktadır.
2013 yılında miktar olarak 102 milyon m2’lik bir ihracata ulaşan kaplamalık malzemelerde yıl sonu 606 milyon $’ı aşmıştır. Seramik sağlık gereçlerinde ise 10 milyon adete yaklaşan satış ile ihracatta Avrupa birincisi, dünya üçüncüsü olan sağlık gereçleri kategorimiz 204 milyon $ ile yıl sonu kapanışı yapmıştır. 2013 yıl sonu itibariyle seramik sektörünün toplam ihracatı 1 milyar $’ı aşmıştır. Söz konusu dönemde, seramik sektöründe en çok ihracat yapılan ülkeler Almanya, İngiltere, Irak, İsrail ve Azerbaycan olmuştur.
 
 
 

 

 

Öne Çıkanlar

Endüstri Otomasyon Eksen Yayincilik hizmetidir.