MAKİNE EMNİYETİ VE İŞ GÜVENİĞİ’NE İÇERİDEN BAKIŞ

MAKİNE EMNİYETİ VE İŞ GÜVENİĞİ’NE İÇERİDEN BAKIŞ 


Konuyla ilgili olarak, Endüstriyel Otomasyon Sanayicileri Derneği’miz ENOSAD’ın çok değerli üyelerinden FESTO San. ve Tic. A.Ş. Elektriksel Tahrik Sistemleri Ürün Yönetim Departmanı yetkilisi Fredrik Stal’ın Ekim 2012’de Subcon Turkey Gazetesi’nde de yer alan yazısını aktarıyoruz.


“Daha Hızlı, Daha Kolay, Daha Emniyetli-Elektriksel Tahrik Sistemlerinin Gelecek Perspektifleri” başlıklı yazıda Fredrik Stal şöyle diyor: “Elektriksel tahrikli otomasyon nereye gidiyor? Yakın gelecek için üç gelişim senaryosu çizilebilir:
Ürünlere daha hızlı ulaşmak, kontrol teknolojisi ve handlingin kolaylaşması ve makine emniyetinin artması. Peki şu anda gelişim hangi düzeyde? Günümüzde sezgisel kullanım özelliklerine sahip, kısa sürede ulaşabileceğimiz ve emniyetli teknik ürünler sadece genel tüketicinin beklentisi değil. Makine ve tesis uzmanları, özellikle müşteri taleplerinin aşırı çoğaldığı, iş yükünün tavan yaptığı dönemlerde, kendi geliştirme ve deneyleri için hiç vakitleri olmadığında sistem partnerlerinden geniş kapsamlı destek beklemekte. İşte böyle sıkı dönemlerde sistem ortaklarının tedarik edeceği ürünlerin kısa sürede hazır olması, ürünlerin kontrol teknolojisi ve handlinginin kolay olması ve makine emniyeti konusunda geniş kapsamlı destek sunulması beklenir.


Ürünleri kısa sürede hazırlamak
Ürün bulunabilirliği veya ulaşılabilirliği konusunda neye dikkat etmek gerekir? Elektriksel tahrik sistemlerinin boyutları kolayca tayin edilebilmeli, kolayca sipariş edilebilmeli ve kolayca monte edilebilmelidir. Boyutlandırmanın daha basit bir hale gelmesi için bir dizi önceden tanımlanmış, gerekli testlerden geçirilmiş, tüm gerekli verileri katalogda yer alan birtakım ürün ve kombinasyonlar mevcut olacaktır. Sipariş sürecinin kolaylaşması için mekanik aksamlar, motor ve motor kontrol ünitesinden oluşan sistemsel tahrik çözüm paketleri sadece bir parça numarası ile sipariş edilecektir. Montajın işlemlerinin kolaylaşması için de motor ve mekanik aksamlar tek birim olarak sunulacaktır. Festo uygulayıcı/müşterinin bu isteklerinin gerçeğe aktarılmasını kısaca Optimised Motion Series olarak adlandırmaktadır.

Kontrol ve handlingde kolaylık
Web tarayıcısı teknolojisi sayesinde kontrol ve handling teknolojileri yakın gelecekte çok daha basit, çok daha kolay uygulanabilir olacaktır. Fredrik Stal: Uygulayıcılar yeni elektriksel tahrik sistemlerini daha kolay işletmeye alabilecek, daha kolay kontrol edebilecek ve tabii ki bakımını da çok daha rahat bir şekilde gerçekleştirebilecek. Stal’ın bahsettiği kolaylaştırılmış ilk işletme Parameter-Cloud vasıtasıyla Web konfigürasyonu üzerinden gerçekleşecek. Bu basit kontrol sistemi pnömatik valf teknolojisinin basit prensiplerine göre çalışıyor. Standart web tarayıcısı aracılığıyla gerçekleşen arıza arama fonksiyonu sayesinde bakım işlemleri de kolaylaşıyor.

Makine emniyetini ciddiye almalı
Makine emniyeti konusu yeni bir konu olmasa da gelecekte de makine ve tesis üretiminde hakim bir konumda olacaktır. Piyasada bu konuda hala belirli düzeyde bir güvensizlik söz konusu ve birçok uygulayıcı sistem ortaklarının desteği olmadan emniyet konusunun hakkını verememekte. Emniyet bariyerlerinin bulunmadığı, insanların direkt olarak makine ve tesis öğeleriyle temas halinde olduğu alanlarda elektromekanik sistemlerin tümü entegre emniyet fonksiyonlarıyla donatılmalı, kaza riskleri gerekli oranda azaltılmalı, düşük risk garantisi verilebilmelidir.
Uygulayıcılara eksen mekanizmalarının kontrolünü üstlenebilen, emniyeti sağlayacak bir frenleme/durdurma donanımı içeren bir emniyet paketi sunabilmek gerekir. Uygulayıcılar çoğu zaman sonradan eklenmiş bir emniyet konsepti ile yetiniyorlar. Birçoğu herhangi bir emniyet cihazı alıp STO (Safe Torque Off) fonksiyonunu devreye koymakla yetinir. Buna ilaveten servo motoru frenli bir motorla değiştirirler.


Birçok makine üreticisi bunun yeterli olduğunu düşünür. Fakat bu şekilde olası hataların birçoğu göz ardı edilmiş oluyor. Çünkü örneğin kavramada bir montaj hatası veya yön değiştirme biriminin dişli kayışının kopması halinde fren etkisiz kalabilir. Bunun sonucunda da kızak tüm yüküyle birlikte düşüp personelde ağır yaralanmalara yol açabilir. Bir çarpmadan sonra meydana gelmiş fakat henüz fark edilmemiş bir rulman yatağı hatası da dişli kayışının esnemesine yol açabilir; bilyeli döner kılavuzlamada meydana gelen bir hata eksenin birkaç milimetre kaymasına sebep olabilir. Sonuç: Kızak personeli yarayabilir, ezilmelere sebebiyet verebilir.”
Yazının devamında, “Bütünsel yaklaşım” bölümünde de şöyle deniliyor: “Bütünsel bir yaklaşımda eksen mekanizmaları da dikkate alınmalı ve emniyeti sağlayacak bir durdurma ya da frenleme fonksiyonu sağlanmalıdır diyen tahrik sistemi uzmanı Festo’nun EGC serisi emniyetli elektriksel eksene işaret etmektedir. Bu eksende iki kanallı bir ölçüm sistemi ve durdurma birimleri mevcuttur. Mekanizma bir motor encoder ünitesi (birinci kanalda) ve lineer bir ölçüm sistemi (ikinci kanalda) ile denetlenebilmektedir (EGC-M). Bir pozisyonun korunması, düşmeye karşı emniyet ve acil frenleme özellikleri taşıyan EGC-HPN serisi tek veya iki kanallı durdurma birimleri örneğin dikey eksenlerde emniyet sağlamaktadır.
Tahrik işlevine yönelik bu emniyet fonksiyonları motor controller ünitesi için geliştirilmiş CMGA serisi sertifikalı emniyet sistemi tarafından denetlenebilmektedir. Acil durdurma şalteri, koruma kapısı şalteri, ışık perdesi ve lazer tarayıcı cihazı da bu üniteye bağlanabilir. Bunlardan biri emniyet fonksiyonunu tetiklediğinde CMGA emniyet sistemi üzerinden SS1 veya SS2 tarzı emniyet amaçlı bir durdurma emri verilir veya kurma/işletmeye alma modunda emniyeti temin edecek bir hızda denetleme yapılır. İşlem kolaylığı sağlamak amacıyla birçok makine için ön doğrulaması yapılmış uygulama programları mevcuttur; bunlarla, programlanabilir bir emniyet sisteminin karmaşıklığı bir emniyet rölesi kadar yalın kılınabilir.
Makine ve tesis üretiminde işbirliği yapan sistem ortakları müşteri ve müşterileri konumunda olan uygulayıcıların beklentilerini iyi anlamalı, hatta müşterilerinin beklentilerini içselleştirmelidirler. Ancak o zaman müşteri ve/veya uygulayıcının problemlerini doğru algılayabilir ve buna göre hızlı, kolay ve emniyetli bir tahrik sistemi geliştirebilirler.”

Yazının / yazarın son notlarını da aktaralım:
“Elektriksel tahrik sistemlerinin geleceği: Kolay boyutlandırılabilmeli, siparişi kolay olmalı ve montajı da hızla, sorun yaşamadan gerçekleşmelidir. Kısacası Optimised Motion Series özelliklerini taşımalıdırlar.
Sistem ortakları müşteri ve uygulayıcıların problemlerini iyi anlamalı, özümsemelidirler. Ancak o zaman daha hızlı, daha kolay kullanılabilir ve daha emniyetli elektriksel tahrik sistemleri geliştirebilirler.
Web tarayıcısı teknolojisi: Elektriksel tahrik sistemlerinin kontrol ve handlingini kolaylaştıracak unsur.
Makine emniyetini ciddiye almak: Bütünsel bir yaklaşımda eksen mekanizmaları denetlenir ve EGC serisi emniyet ekseninde olduğu gibi emniyete odaklı bir durdurma veya frenleme olanağı mevcuttur. Kapsamlı emniyet: Tahrik işlevine yönelik emniyet fonksiyonları motor controller birimlerine yönelik CMGA serisi sertifikalı emniyet sistemi tarafından denetlenebilmektedir.”

Öne Çıkanlar

Endüstri Otomasyon Eksen Yayincilik hizmetidir.