Maden Sektörünün Bugünü

 Maden Sektörünün Bugünü

Doğal Kaynaklar alanının en önde gelen kalemlerinden biri olan Maden Sektörü ile ilgili son veriler için, Ekonomi Bakanlığı’nın “Madencilik Sektörü-2016” raporuna bakıyoruz. Rapora göre; “Ülkemizin karmaşık jeolojik ve tektonik yapısı çok çeşitli maden yataklarının bulunmasına olanak sağlamıştır. Günümüzde dünyada yaklaşık 90 çeşit madenin üretimi yapılmaktayken, ülkemizde 60 civarında maden türünde üretim yapılmaktadır.
 
Başta endüstriyel ham maddeler olmak üzere, bazı metalik madenler, linyit ve jeotermal kaynaklar gibi enerji ham maddeleri açısından ülkemiz zengindir. Ancak birkaç maden dışında dünya ölçeğindeki rezervlerimiz kısıtlıdır. Dünyada üretimi ve ticareti yapılan 90 çeşit maden ve mineralden sadece 13‘ünün ekonomik ölçekteki varlığı henüz saptanamamıştır. Ülkemiz 50 çeşit madende kısmen yeterli kaynaklara sahipken, 27 maden ve mineralin günümüzde bilinen rezervleri ve kaliteleri ekonomik madencilik için yetersizdir. Ülkemizin, maden kaynakları ve çeşitliliği bakımından kendi kendine kısmen yeterli olan ülkeler arasında yer aldığı söylenebilir.
 
Ülkemizin zengin olduğu madenler arasında ilk sırayı dünya rezervlerinin % 72‘sini oluşturan bor mineralleri almaktadır. Bor dışında trona (doğal soda), kaya tuzu, sodyum sülfat, perlit, ponza, feldspat, bentonit, barit, manyezit, alçı taşı, stronsiyum tuzları, zeolit, sepiyolit, mermer ve doğal taşlar, kuvars, kuvarsit, zımpara taşı gibi endüstriyel ham maddeler ile boksit ve krom gibi metalik madenler ve linyit gibi enerji ham maddeleri ülkemizin zengin kaynaklara sahip olduğu başlıca madenlerdir.
 
Maden rezervlerinde önemli payları olduğu gibi dünya maden üretiminde de rol oynayan ülkelerin başında ABD, Çin, Güney Afrika, Kanada, Avustralya ve Rusya gelmektedir.
 
TÜRKİYE’DE DIŞ TİCARET
 
İhracat: Türkiye’nin madencilik sektöründeki ihracat kompozisyonuna baktığımızda, dünyanın en büyük maden ürünleri ithalatçısı olan Çin’in %32,9’luk pay ile ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Çin’e yapılan ihracat 2015 yılında ilgili sektörde %31 gibi bir gerileme yaşamış olup, yaklaşık 677 milyon ABD Doları civarında gerçekleşmiştir. Ayrıca madencilik sektöründe 2015 yılında sadece Çin’e olan ihracatta değil, sektörde toplam ihracatta da %21’lik bir daralma yaşanmıştır. Nitekim 2015 yılı dünya ithalatın da yaklaşık %25’lik bir küçülme gerçekleşmiş olup, Türkiye’nin madencilik sektöründeki kompozisyonu da bahsekonu genel konjonktürden etkilenmiştir.
Türkiye’nin madencilik sektöründeki ihracat ürün kompozisyonuna baktığımızda ise bakır ve krom cevherleri 2015 yılı ihracatının her biri yaklaşık 250 milyon ABD Doları ile ilk sıralarda yer aldığı görülmektedir. Ayrıca 2015 yılında Türkiye’nin neredeyse ilgili sektördeki tüm ihraç ürünlerinde (kurşun cevheri ve kuvars hariç) düşüşler yaşanmış olup, toplamda 2014 yılına kıyasla %21 oranında bir gerileme gerçekleşmiştir.
 
İthalat: Türkiye’nin madencilik sektöründeki ithalat kompozisyonuna baktığımızda, Rusya Federasyonu’nun %26,8’lik pay ile ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Madencilik sektörünün ihracatında 2015 yılında yaşanan genel gerilemeye benzer şekilde söz konusu sektörün ithalatında da toplamda yaklaşık oranında bir azalış gerçekleşmiştir.
 
Türkiye’nin madencilik sektöründeki ithalat ürün kompozisyonuna baktığımızda ise taşkömürünün 2015 yılı ithalatı yaklaşık 3 milyar ABD Doları tutar ve yaklaşık %60 oranında pay ile ilk sırada yer aldığı görülmektedir.”
 
Şimdi de, İstanbul Maden İhracatçıları Birliği-İMMİB sitesinde yer alan “Maden Sektör Görünümü-2015” raporunu aktaralım.
Rapora göre; “2015 yılında 143,7 milyar USD olarak gerçekleşen ülkemiz toplam ihracatından %2,7 pay alan madencilik sektörü ihracatı, bir önceki yıla göre ’lık azalışla 3,9 milyar USD olarak gerçekleşmiştir.
 
 
2015 yılında maden sektörü ihracatı ay bazında incelendiğinde tablo şu şekilde olmaktadır.
 
Grafik 1: 2015 Yılı Maden İhracatı Aylara Göre Dağılımı (USD)Kaynak: İMMİB
 
 
2015 yılında en fazla ihraç edilen maden ürün grupları arasında Doğal Taşlar 6,5 milyon ton ve 1,9 milyar dolarla ilk sırada yer alırken, bu ürün grubunu, 3 milyon ton ve 1 milyar dolar ile Metalik Cevherler, 10 milyon ton ve 765 milyon dolarla Endüstriyel Mineraller, 112 bin ton ve 209 milyon dolarla Ferro Alyajlar ile diğer ürünlerin ihracatı takip etmektedir.
Grafik 2: 2015 Yılı Maden İhracatımızın Mal Gruplarına Göre Dağılımı (%)
 
 
Bu dönemde, ham, kabaca yontulmuş veya blok mermer-traverten 4,3 milyon ton ve 873 milyon dolarla 2015 yılında toplam maden ihracatımız içinde en fazla ihraç edilen ürün olurken, işlenmiş mermer 1,5 milyon ton ve 753 milyon dolarla ikinci, Krom Cevherleri 1,2 milyon ton ve 251,4 milyon dolarla üçüncü, Bakır Cevherleri 298 bin ton ve 251,2 milyon dolarla dördüncü, Tabii Boratlar ve Konsantreleri 713 bin ton ve 231 milyon dolarla beşinci sırada yer almıştır.
 
Çin Halk Cumhuriyeti, Hindistan, Tayvan, Güney Kore gibi ülkelerin yer aldığı Diğer Asya ülkeleri 1,7 milyar dolarla 2015 yılında maden ihracatımızın en fazla yapıldığı ülke grupları arasında ilk sırada yer alırken, bu ülkelere yönelik ihracatımızda 2014 yılının eş dönemine göre değerde %20,65 oranında bir azalış kaydedilmiştir.
Avrupa Birliği ülkeleri 852 milyon dolarla ikinci (,4 azalış), Kuzey Amerika ülkeleri 457 milyon dolarla üçüncü (%5,7 azalış), Yakın Orta Doğu Asya 435 milyon dolarla (%4,9 azalış) dördüncü, Diğer Avrupa ülkeleri 190 milyon dolarla (%29 azalış) beşinci sırada yer almışlardır.
2015 yılında sektör ihracatının gerçekleştirildiği önemli ülkeler arasında, Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) 1,4 milyar dolarla ilk sırada yer alırken, bu ülkeye olan ihracatımızda bir önceki yılın aynı dönemine oranla %22,3 oranında azalış kaydedilmiştir.
ÇHC’yi sırasıyla, 410 milyon dolarla ABD (%4,6 azalış), 129 milyon dolarla İtalya (%2,5 azalış) , 126 milyon dolarla Suudi Arabistan (%0,49 azalış) ve 97 milyon dolarla İsveç (%31 artış) takip etmiştir.
 
Grafik 3: 2015 Yılı Maden İhracatımızda İlk 10 Ülke (%)
 
 
 
 
 DOĞAL TAŞLAR 
2015 yılında Doğal taş ihracatımız 2014 yılına göre miktarda ,5 değerde de ,3 oranında azalış kaydederek, 6,5 milyon ton karşılığı 1,9 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Aşağıda bulunan grafikte, son 11 yılda gerçekleşen doğal taş ihracatımız gösterilmektedir.
 
Grafik 4: 2005 - 2015 Yılları Doğal Taş İhracatı (Milyon USD)
 
 
 
Dünya doğal taş ticareti potansiyelinin büyük bir kısmını oluşturan işlenmiş ürünler 2015 yılında, doğal taş ihracatımızdan yaklaşık %53,7 pay alırken, ham, kabaca yontulmuş veya blok ürünler ise %46,3 pay almıştır.
 
Grafik 5: 2015 Yılı Doğal Taş İhracatının Ürün Gruplarına Göre Dağılımı (%) Söz konusu dönemde, Doğal taş ihracatının yapıldığı ülkelerin başında 727 milyon dolarla Ç.H.C. gelmektedir. 
Bu ülkeye olan ihracatımızda bir önceki yılın aynı dönemine oranla ,2 oranında azalış kaydedilmiştir. Ç.H.C.’yi sırasıyla 324 milyon dolarla ABD, 113 milyon dolarla Suudi Arabistan, 81 milyon dolarla Irak ve 62 milyon dolarla Hindistan izlemektedir.
 
 
Grafik 6: 2015 Yılında Doğal Taş İhracatında İlk 10 Ülke (%)
 
 
 
Tablo 2: 2015 Yılı Doğal Taş İhracatında İlk 10 Ülke
 
 
 
ÜRÜN BAZINDA İNCELEME DOĞAL TAŞ 
Sektör ihracatı içerisinde 2015 yılında %45,8 ile en büyük payı alan Mermer-traverten ham, kabaca yontulmuş veya blok ihracatı, bir önceki yılın aynı dönemine göre miktarda ,53 değerde de ,7 oranında azalış göstererek, 4,35 milyon ton karşılığı 873,2 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Mermer-traverten ham, kabaca yontulmuş veya blok ihracatının en fazla yapıldığı ülkeler arasında ÇHC 726 milyon dolarla (,07 azalış) ilk sırada yer almış, bu ülkeyi 59 milyon dolarla Hindistan (,65 artış) ve 13 milyon dolarla Tayvan (%33,7 azalış) takip etmiştir. 
 
Söz konusu dönemde, %39,5’lik payı ile sektör ihracatı içerisinde ikinci büyük grubu ile İşlenmiş Mermer ihracatı ise miktarda %1,8 ve değerde %5,7 azalış göstererek 1,5 milyon ton karşılığı 753 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Bu ürün grubunda ihracat sıralamasında ABD birinci (212 milyon dolar, %8,1 artış), Suudi Arabistan ikinci (106 milyon dolar, %4,6 artış) ve Irak üçüncü (74 milyon dolar, ,7 azalış) olarak yer almaktadır.
 
İşlenmiş Traverten ihracatımız 2015 yılında, 457 bin ton karşılığı 227 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu ürün ihracatında bir önceki yıl aynı dönemine göre, miktarda ,5 ve değerde ,7 oranında azalış kaydedilmiştir. 102,8 milyon dolarla bu ürün grubunun en önemli pazarı durumundaki Amerika Birleşik Devletleri’nin ithalatı, miktarda ,97 ve değerde ,33 oranında azalmıştır. Söz konusu ülkeyi 26,9 milyon dolarla Fransa ve 15,7 milyon dolarla Avustralya takip etmektedir.
 
2015 yılında ihracatı yapılan diğer önemli doğal taş ürün grupları ‘Tabi Taşlardan Karo, Ranül, Parça ve Tozları; İnşaata Elverişli Diğer İşlenmiş Taşlar ile Ham, Kabaca Yontulmuş veya Blok Granit” olmuştur.
 
KROM CEVHERİ 
2015 yılında Krom Cevheri ihracatımız bir önceki yılın aynı dönemine göre miktarda ,8, değerde ise %26,5 oranında düşüş ile 1,2 milyon ton karşılığı, 251 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.
 
Krom Cevheri ihracatımızda en büyük paya sahip olan Çin Halk Cumhuriyeti’ne yapılan ihracatımız miktarda ,1 değerde de %31,2 oranında azalarak 898 bin ton karşılığı 186 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Krom cevheri ihracatımızda diğer önemli ülkeler sırasıyla İsveç, Belçika ve Ukrayna’dır.
 
Grafik 7: Son 5 Yıllık Krom Cevheri İhracatımız (USD)
 
 
Kaynak: İMMİB
 
BAKIR CEVHERİ 
Bakır Cevheri ihracatımız, 2015 yılında bir önceki yıla oranla miktarda ,7 değerde ise %31,3 oranında azalarak, 298 bin ton karşılığı 251 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.
 
Bakır Cevheri ihracatımızda ÇHC 110 milyon dolarla (%48,8 azalış) ilk sırada yer alırken, bu ülkenin ardından 45 milyon dolarla İsveç (2 artış) ve 41 milyon dolarla Tayvan (%282 artış) gelmektedir.
 
Grafik 8: Son 5 Yıllık Bakır Cevheri İhracatımız (USD)
 

Kaynak: İMMİB
 
TABİİ BORATLAR ve KONSANTRELERİ 
Tabii Boratlar ve Konsantreleri ihracatımız, 2015 yılında bir öneki yıla oranla miktarda ,2 değerde de ,9 oranında azalarak 713 bin ton karşılığı 231 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.
Çin Halk Cumhuriyeti, 108,3 milyon dolarla (%8,2 azalış) ilk sırada, Amerika Birleşik Devletleri 23,7 milyon dolarla ikinci (%42,6 azalış), Tayvan 17,6 milyon dolarla (%5,4 azalış) üçüncü sırada yer almaktadır.
 
Grafik 9: Son 5 Yıllık Tabii Boratlar ve Konsantreleri İhracatımız (USD)
 
 
Kaynak: İMMİB
 
ÇİNKO CEVHERİ 
2015 yılında Çinko Cevheri ihracatımız, bir önceki yılın aynı dönemine göre miktarda ,4 ve değerde %29,4 oranında azalışla, 347 bin ton karşılığı 166 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.
 
Çinko Cevheri ihracatımızda Belçika 50 milyon dolarla (%51,9 azalış) ilk sırada yer alırken, bu ülkenin ardından 19,3 milyon dolarla (,8 azalış) İspanya ve 11,8 milyon dolarla (%42 azalış) Güney Kore gelmektedir.
 
Grafik 10: Son 5 Yıllık Çinko Cevheri İhracatımız (USD)
 
 
Kaynak: İMMİB
 
KURŞUN CEVHERLERİ 
Kurşun Cevheri ihracatımız, 2015 yılında bir önceki yıla göre miktarda %22 değerde ise %9,8 oranında artış kaydederek, 126 bin ton karşılığı 156,9 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.
 
Sektörün en önemli pazarı durumundaki ÇHC’ye 116,4 milyon dolar (,2 artış), İtalya’ya 19 milyon dolar (%238 artış) ve Belçika’ya 11,6 milyon dolar (34 artış) ihracat gerçekleşmiştir.
 
Grafik 11: Son 5 Yıllık Kurşun Cevheri İhracatımız (USD)
 
 
Kaynak: İMMİB
 
FELDSPAT 
Feldspat ihracatımız, 2015 yılında 5,7 milyon ton karşılığı 144,9 milyon dolar seviyesinde gerçekleşerek, bir önceki yıla göre miktarda %25,05 artış ve değerde ise %7,07 oranında azalış göstermiştir. 
İtalya, değerde ,6 oranında azalış kaydetmesine rağmen 50,5 milyon dolar ithalat seviyesi ile 2015 yılında Feldspat ihracatı gerçekleştirdiğimiz en önemli ülke olurken, İspanya’ya 24,3 milyon dolar (%9,5 azalış), Rusya Federasyonu’na 13,2 milyon dolar (,1 azalış) değerinde feldspat ihracatı yapılmıştır.
 
Grafik 12: Son 5 Yıllık Feldspat İhracatımız (USD)
 
 
FERROKROM 
Ferrokrom ihracatımız 2015 yılında, bir önceki yıla göre miktarda %21,2 ve değerde %23,4 oranında azalışla 80 bin ton karşılığı 116 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.
 
Hollanda 31 milyon dolar (%37 azalış), A.B.D. 24,7 milyon dolar (%30 azalış), İtalya 16,6 milyon dolar (%24,5 artış) ile ferrokrom ihracatımızın yapıldığı önde gelen ülkeler olurken Belçika, Kanada ve İsveç diğer önemli pazarlarımız olmuştur.
 
Grafik 13: Son 5 Yıllık Ferrokrom İhracatımız (USD)
 
 
Kaynak: İMMİB
 
MANYEZİT 
Manyezit ihracatımız, 2015 yılında miktarda %6,7 ve değerde ,09 oranında azalış kaydederek, 283 bin ton karşılığı 81 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.
Sektörün en önemli pazarı durumundaki Avusturya’ya 30,6 milyon dolar (%31,3 azalış), Almanya’ya 9,9 milyon dolar (,6 azalış) ve Ukrayna’ya 6,5 milyon dolar (%24,6 artış) ihracat gerçekleşmiştir.
 
Grafik 14: Son 5 Yıllık Manyezit İhracatımız (USD)
 
 
Kaynak: İMMİB
 
KUVARS, KUVARZİT 
2015 yılında kuvars kuvarzit ihracatımız, bir önceki yıla göre miktarda %0,7 değerde de %9,8 oranında artışla, 468 bin ton karşılığı 68,5 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.
 
İsrail 24,7 milyon dolar (,3 artış), ABD 12,5 milyon dolar (%96 artış), İspanya 12 milyon dolar (%29 artış) ile kuvars kuvarzit ihracatımızın yapıldığı önde gelen ülkeler olmuştur.
 
Grafik 15: Son 5 Yıllık Kuvarz, Kuvarsit İhracatımız (USD)
 
 
Kaynak: İMMİB
 
 
BENTONİT 
Bentonit ihracatımız 2015 yılında tonajda ,5 artış kaydederken değerde %3,1 oranında azalış ile yılı 416 bin ton ve 47 milyon dolar seviyesinde tamamlamıştır.
Hollanda 14,5 milyon dolar (%9,3 artış), İtalya 4 milyon dolar (%44 azalış) ve Avusturya 2,9 milyon dolar (%2,4 azalış) ile bentonit ihracatımızın yapıldığı önde gelen ülke ve bölgeler olmuştur.
 
Grafik 16: Son 5 Yıllık Bentonit İhracatımız (USD)
 
 
ALÇI TAŞI, ALÇILAR 
2015 yılında Alçı Taşı ihracatımız, bir önceki yıla göre miktarda %23,4 değerde ise %34,9 oranında azalışla, 647 bin ton karşılığı 46,2 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.
 
Nijerya 9,9 milyon dolar ( artış), Rusya Federasyonu 9,6 milyon dolar (%53 azalış), Gürcistan 5,3 milyon dolar (,5 azalış) alçı taşı ihracatımızın yapıldığı önde gelen ülke ve bölgeler olmuştur.
 
Grafik 16: Son 5 Yıllık Alçı Taşı, Alçılar İhracatımız (USD)
 
 

 

Öne Çıkanlar

Endüstri Otomasyon Eksen Yayincilik hizmetidir.