KAĞIT SEKTÖRÜMÜZÜN GÜÇLÜ-ZAYIF ANALİZİ VE STRATEJİLERİ

 
KAĞIT SEKTÖRÜMÜZÜN GÜÇLÜ-ZAYIF ANALİZİ VE STRATEJİLERİ
 
İSO’nun Şubat 2015 tarihli “Kağıt, Kağıt Ürünleri ve Basım Sanayi” raporunda, sanayinin Güçlü-Zayıf Yönler ve Fırsatlar-Tehditler Analizi ile Değerlendirmeler şöyle:
 
GÜÇLÜ YÖNLER
*Hammadde ve girdi tedarikinde; gittikçe gelişmekte olan atık kağıt dönüştürme kapasitesi ve bu alanda kullanılan teknoloji ile artan bilgi birikimi,
*Üretimde; kağıt-karton ambalaj ürünlerinde, oluklu mukavva ürünlerinde ve temizlik kağıtlarında sahip olunan üretim kapasitesi ve kullanılan yüksek üretim teknolojisi,
*Teknoloji faaliyetlerinde; ürün geliştirme ve kalitede yenilikçi ve çevreci ürünlerin üretimi ile özellikle karton, karton oluklu mukavva ve temizlik kağıtlarında yüksek ürün kalitesi,
*Pazarlama ve satışta; yakın ve komşu ülkelerde Türk kağıt ve kağıt ürünleri için oluşan güçlü imaj ve yüksek penetrasyon ile yükselen iç pazardır.
 
ZAYIF YÖNLER
*Hammadde ve girdi tedarikinde; ana hammadde olan selülozda yurtdışına bağımlı olunması, orman varlıklarının iyi kullanılmaması ile endüstriyel ormancılığın olmaması,
*Üretimde; üretim teknolojisinde yurtdışına bağımlılık, yüksek selüloz ve atık kağıt maliyetleri, yüksek enerji maliyetleri ile küçük ölçekli üretim kapasitesinin yoğunluğu,
*Teknoloji faaliyetlerinde; ürün geliştirme ve kalitede üretim teknolojisinde yurtdışına bağımlılık nedeniyle Ar-Ge faaliyetlerinin sınırlı kalması;
*Finansal göstergelerde; yeni yatırımlar için yüksek yatırım maliyetleri, hızlı teknolojik gelişmeler ile sürekli yatırım ve finansman ihtiyacının ortaya çıkması, Kobi’lerin finansmana erişimde karşılaştıkları sorunlar,
*İnsan kaynaklarında; nitelikli işgücü açığı,
*Piyasa ve sektör koşullarında; ithalat ve iç piyasada yetersiz denetim nedeniyle ucuz ve kalitesiz ithal ürünlerin ve kayıt dışı üretilen ürünlerin yarattığı haksız rekabet, yeni yatırımları özendirecek yeterli yatırım teşviklerinin olmamasıdır.
 
FIRSATLAR
*Üretimde; Avrupa’daki üretimin birlik dışı yeni ülkelere kayması ve Türkiye’nin önemli bir üretim yeri alternatifi olması,
*Teknoloji faaliyetlerinde; atık kağıt ve ambalaj normlarında AB’ye uyumun getireceği katkı,
*Pazarlama ve satışta; kişi başına tüketimin halen düşük olması, kağıt ambalaj kullanan ihracatta hızlı artış, yakın ve komşu ülkelerde iyileşen Türk malı imajı, Türkiye’nin genç nüfusu ile Türk girişimcisinin esnek ve hızlı hareket kabiliyetidir.
 
TEHDİTLER
*Hammadde ve girdi tedarikinde; mevcut düzenlemeler ile ağaç ve orman hammaddeleri kullanımının sınırlanması, kullanılabilenlerin yüksek maliyetleri, atık kağıdın ihraç edilmesi ve hammaddelerde fiyat dalgalanmaları (dışa bağımlılık ile döviz kurlarındaki dalgalanmaların yarattığı),
*Üretimde; en önemli girdi olan selülozun üretilmesi için yatırım olmaması ve yurtdışına yüzde yüze yakın bağımlılık,
-Enerjide; dışa bağımlılık ile oluşan yüksek enerji fiyatlarının düşmemesi,
*Teknoloji faaliyetlerinde; Ar-Ge faaliyetlerinin sınırlı kalmaya devam etmesi,
*Pazarlama ve satışta; yayım sanayi tarafında dijitalleşme ve kağıt tüketiminin azalması, Kuzey Avrupa ülkeleri ile Rusya’nın yüksek üretim kapasitesi-düşük hammadde ve enerji fiyatları ile yarattıkları yüksek rekabet gücü,
*Finansal göstergelerde; düşük karlılığın sürmesi (sanayinin genelinde geçerli),
*İnsan kaynaklarında; nitelikli işgücü açığının kapanmaması ve yeterli planlamanın yapılmaması,
*Piyasa ve sektör koşullarında; Uzakdoğu ülkelerinden gelen kalitesiz ürün ithalatının engellenememesi, iç piyasada yeterli kalite standardı kullanılmaması ile atık kağıt düzenlemelerinin yeterli atık kağıt elde edilmesi ve geri kazanımını sınırlamasıdır.
Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı sanayi için strateji ve politikalar başlığı altında öncelikle sektörün değer zincirini temel alan 13 stratejik hedef belirlenmiştir. Hammadde ve girdiler için 3, üretim için 3, teknoloji faaliyetleri için 1, pazarlama ve satış için 2, finansman ve mali yapı için 1, insan kaynakları için 1 ve piyasa ve sektör koşulları için 2 stratejik hedef belirlenmiştir. Belirlenen 13 stratejik hedefe ulaşılmasına yönelik olarak politikalar ve uygulama önerileri hazırlanmış olup aşağıda her bir stratejik hedef başlığı altında sunulmaktadır.
 
Strateji 1-Endüstriyel Ormanların Kurulması ve İşletilmesi:
Kağıt sektörünün hammaddelerinin üretimi için uygun orman ve ağaç varlığı yaratılmalı ve arttırılmalı, bu amaçla endüstriyel ormanlar kurulmalı ve işletilmelidir.
 
Politika Önerileri;
1. Sürdürülebilir çevre ilkesi doğrultusunda plantasyon-endüstriyel ormanları kurulmalı; girişimi kamu başlatmalı, özel sektöre devretmelidir.
2. Özel sektörün lisanslı endüstriyel ormancılık yapmasına olanak sağlanmalı ve teşvik edilmeli, endüstriyel ormancılık için uygun alanlar ayrılmalıdır.
3. Endüstriyel ormanların kurulması ve işletilmesi için gerekli hukuki alt yapı hazırlanmalı ve çıkarılmalıdır.

Strateji 2-Selülöz Üretiminin Stratejik Ürün Kapsamına Alınması:
Kağıt sektörünün en önemli hammaddesi olan ve dışa bağımlı bulunulan selüloz üretimine yönelik yatırımların özendirilmesi için selüloz stratejik ürün kapsamına alınmalıdır.
Politika Önerileri;
1. Selüloz, Yatırım Teşvikleri kapsamında stratejik ürün olarak belirlenmelidir.
2. Selüloz yatırımı ve üretimini özendirecek uygun hammadde girdisi sağlayacak düzenlemeler yapılmalıdır.
3. Hammadde (odun/tomruk) alanlarına yakın yapılması ekonomik olan selüloz yatırımları için sanayi arsası tahsis edilmeli, ulaşım altyapısı sağlanmalı ve enerji desteği sağlanmalıdır.
 
Strateji 3-Atık Kağıtların Toplanması ve Geri Kazanımı Sisteminin İyileştirilmesi:
Kağıt sektörünün hammaddesi olan kağıt hamurunun üretilmesinde kullanılan atık kağıtların toplanması ve geri kazanım sistemi iyileştirilmelidir.
 
Politika Önerileri;
1. Atık kağıt üreten ve işleyen tesislere yeniden serbest ticaret hakkı tanınmalı, belediye ihaleleri ile kağıt toplamada imtiyazlı firmalar yaratılması sistemine son verilmelidir.
2. Ambalaj atıklarının kontrolü yönetmeliği etkin şekilde uygulanmalı, evlerdeki ve endüstriyel tesislerdeki atıklar kaynağında ayrıştırılmalı ve tasnif edilmelidir.
3. Toplayıcı, Ayrıştırıcı ve Geri Kazanımcı firmalar serbest rekabet ortamı içinde serbestçe çalışmalıdır.
4. İmar planlarında atık toplama alanları belirlenmeli ve yapılmalıdır.
5. Atık kağıt ayıran ve teslim eden gerçek ve tüzel kişiler çevre temizlik vergisinden muaf tutulmalıdır.
6. Atık kağıt ithalatı 82 No’lu Gümrük Tebliği ile uygulanan “Uygunluk Denetimine Tabi Atıklar Listesi’nden çıkarılmalıdır.
7. Atık kağıdın yurtiçi değerlendirme politikaları geliştirilmelidir.
 
Strateji 4-Yurtiçinden Temin Edilen Kağıt Hammaddeleri Maliyetlerinin Düşürülmesi:
Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı sanayinin rekabet gücünün arttırılmasına yönelik olarak üretimde kullanılan ağaç-orman ürünleri girdilerinin maliyetleri düşürülmelidir.
 
Politika Önerileri;
1. Orman Genel Müdürlüğü endüstriyel odun (plantasyon ormanları) yetiştirilmesini artırmalıdır.
2. Odun fiyatları uluslararası pazarlardaki fiyatlara indirilmelidir.
3. Entegre üretim tesislerine tahsisat arttırılmalı, nakliye giderlerinin aşağı çekilmesi için iyi planlama yapılmalıdır (üretici-tedarik alanı).
4. Orman emvali standartları revize edilerek kağıtlık odun ve lif yonga odun standartları kesin çizgilerle ayrılmalıdır.
5. Üretimde makineli üretim modeline geçilmelidir.
6. Kağıtlık kabuklu odun ithalatı serbest bırakılmalıdır.
7. İhaleler ile yapılan odun satışlarında uygulanan %8 ilave Fon, Vergi ve Harç Yükü azaltılmalıdır.
 
Strateji 5-Vadeli Hammadde ve Ara Girdi İthalatına Uygulanan KKDF’nin Kaldırılması Veya Oranın İndirilmesi:
 
Politika Önerileri;
1. Vadeli hammadde ve ara-girdi yardımcı malzeme ithalatında uygulanan yüzde 6 oranındaki Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu kaldırılmalı veya oran indirilmeli veya hazır selüloz ithalatında KKDF istisnası sağlanmalıdır.
 
Strateji 6-Enerji Maliyetlerinin Düşürülmesi:
Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı sanayinin rekabet gücünün arttırılmasına yönelik olarak üretimde kullanılan enerji maliyetleri düşürülmelidir.
 
Politika Önerileri;
1. Enerji fiyatları içindeki dolaylı vergi oranları ve kesintiler azaltılarak enerji maliyetleri düşürülmelidir.
2. Atık kağıt işleyen firmaların bu aşamada kullandığı enerji fiyatları vergilerden muaf tutulmalıdır.
3. OSB içindeki firmalara düşük tarifeli enerji fiyatları uygulan
malıdır.
 
Strateji 7-Teknoloji Faaliyetlerinin Geliştirilmesi:
Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı sanayinde ar-ge ve ürün geliştirme alt yapısı ve kapasitesinin güçlendirilmesi için teknoloji faaliyetleri geliştirilmelidir.
 
Politika Önerileri;
1. Araştırma faaliyetleri için Orman ve Kimya Fakülteleri bünyesinde Araştırma Enstitüleri kurulmalı ve seçilecek “odak projelerin” yürütülmelidir.
2. Uluslararası standartlarda bir kağıt-karton mamulleri laboratuarı kurulmalı ve firmalara hizmet vermelidir.
3. Araştırma mühendisleri ve uzmanları yetiştirilmelidir.
4. Firmalar bünyesinde ürün geliştirme faaliyetlerinin arttırılmalı, proje bazlı kamu desteklerinden daha çok yararlanılmalıdır.
 
Strateji 8-İhracatın Arttırılması İçin Pazar ve Ürün Çeşitlendirilmesi:
Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı sanayinde ihracat arttırılmalı ve bu amaçla pazar ve ürün çeşitlendirilmesine gidilmelidir.
Politika Önerileri;
1. Yakın ve komşu ülke pazarlarda tanıtım faaliyetleri arttırılmalı, tedarik ve dağıtım kanalları güçlendirilmelidir.
2. Ürün çeşitliliği arttırılmalı, markalı ürün payı yükseltilmelidir.
3. Nakliye, taşımacılık, depolama ve dağıtım süreçlerinde destekler sağlanmalıdır.
 
Strateji 9-Yurtiçi Tüketimin Arttırılması İçin Sağlık ve Çevre Dostu Ürün Kavramının Güçlendirilmesi:
Kağıt ürünlerinde uluslararası kişi başı tüketim seviyelerine yaklaşmak ve ulaşmak için kağıdın sağlık ve çevre dostu ürün kavramı güçlendirilmeli ve öne çıkarılmalıdır.
 
Politika Önerileri;
1. Kağıdın sağlık ve çevre dostu ürün kavramını öne çıkaracak sürekli tanıtım ve etkinlikler yapılmalı, bilinçlendirme ve eğitim kampanyaları düzenlenmelidir.
 
Strateji 10-Yatırım Teşviklerinin İyileştirilmesi ve Finansman Olanakları Sağlanması:
Hammaddesi ve nihai ürünleri ağır ve çok yer kaplayan kağıt ve kağıt ürünleri imalatı sanayi için hammadde ve pazarlara yakın yerlerde uygun yatırım koşulları, destekleri ve yatırım finansman olanakları sağlanmalıdır.
Politika Önerileri;
1. Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı sanayi yatırımları için hammadde ve pazarlara yakın bölgelerde geniş sanayi arsası tahsisleri yapılmalıdır.
2. Entegre tesisler için daha geniş yatırım teşvikleri uygulanmalıdır (Atık kağıt çevrimi yapan vb. süreçleri de barındıran tesisler).
3. Yatırımların finansmanı için uzun vadeli yatırım kredisi kullandırılmalı, bu amaçla kalkınma bankacılığı canlandırılmalıdır.
 
Strateji 11-Nitelikli İnsan Kaynakları ve İşgücü Yetiştirilmesi:
Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı sanayinin faaliyetlerindeki tüm süreçlerde ihtiyaç duyulan nitelikli insan kaynakları ve işgücü yetiştirilmelidir.
 
Politika Önerileri;
1. Sanayide çalışacak işçi ve ara eleman bulunması önünde bir engel oluşturmaya başlayan sosyal yardımlar çalışmayı özendirecek şekilde yeniden düzenlenmelidir.
2. Üniversite-sanayi işbirliği geliştirilmeli, ihtiyaç duyulan nitelikli insan kaynağı yaratacak programlar oluşturulmalıdır.
 
Strateji 12-Kağıt Ürünleri Kullanımını ve Kalitesini Artıracak Standartların Uygulanması:
Kağıt ürünlerinin kullanımını ve kalitesini arttıracak ürün standartları konulmalı ve uygulanmalıdır.
Politika Önerileri; 
1. AB ambalaj standartları başta gıda ambalajları alanında olmak üzere etkin şekilde uygulanmalıdır.
2. İhracatta kağıt-karton oluklu mukavva ambalaj ürünleri kullanımı düzenlemeler ile desteklenmelidir.
3. Yurtiçi taşımacılıkta kağıt-karton-oluklu mukavva ambalaj ürünleri kullanımı düzenlemeler ile desteklenmelidir.
4. Temizlik kağıtları tüketimi kampanyalar ile desteklenmeli ve tüketici bilinçlendirilmelidir.
 
Strateji 13-Etkin İthalat ve İç Piyasa Gözetimi Sağlanması:
İç piyasada haksız rekabet yaratan ucuz, kalitesiz ve standart dışı kağıt ve ürünleri ithalatı ile yurtiçinde kayıt dışı ve asgari standartlar dışı kağıt ve ürünleri üretimi önlenmelidir.
 
Politika Önerileri;
1. Kağıt ithalatında ürünlerin azami kalite ve standart denetimi yapılmalıdır.
2. Yurtiçinde kullanılan yerli ve ithal edilen kağıt-karton ve ürünlerinin azami kalite ve standart denetimi yapılmalıdır.
3. Kağıt-karton ve ürünlerine ilişkin standartlar AB mevzuatı çerçevesinde güçlendirilmelidir.
4. Kağıt-karton ve ürünlerinin çevre dostu üretimleri belgelenmeli, bu belgelenme aranmalı, sahip olan firmaların özendirilmeli/ödüllendirilmelidir.
5. Sektörün sivil toplum örgütleri üretici kalitesini belgelendirmelidir.
 

Öne Çıkanlar

Endüstri Otomasyon Eksen Yayincilik hizmetidir.