Elektrik Tesisatı Kontrolleri Nasıl Yapılır

Elektrik Tesisatı Kontrolleri Nasıl Yapılır

MİNERVA ELEKTRONİK / www.minervaelektronik.com.tr

Ömer Celep / Teknik Satış Müdürü

Topraklama Ölçümü
Öncelikle sistemimizin ne olduğunu bilmek durumundayız TT sistemlerde Topraklama Direnci ölçülürken TN sistemlerde Çevrim empedansı ölçülmelidir. 
 
TT Sistemlerde işletme toprağı ile koruma toprağı birbirinden bağımsız topraklanmıştır. Bu sistemlerde hem işletme için hemde koruma için toprak geçiş direnci, kazıklı topraklama ölçüm cihazları ile ölçülebilir.
 
 
Sadece toprağa geçiş direnci ölçümü aslında çok kafi gelmemektedir. Yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi olası bir kaçak anında akımın izleyeceği yolun tamamının direncini düşük tutmak gerekmektedir. 
Yani topraklama direnci, İşletme toprağı-koruma toprağı-toprak öz direnci ve iletkenlerin direncinin toplamıdır…
 
TN Sistem
 
 
TN Sistemlerde işletme toprağından koruma için ayrı bir kablo çekilir. Bu kabloya koruma kablosu adı da verilir. Bu sistemlerde artık kazıklı topraklama direnci ölçümü alırsak her noktadan işletme toprağının direncini göreceğimizden ötürü artık çevrim empedansı kontrolünü yapmamız gerekmektedir.
 
 
Yukarıdaki şekilde de görüldüğü gibi kaçak akımın izleyeceği yol artık iletkenlerin direnci olacağından çevrim empedansı ölçen cihazlar ile ölçümlerimizi yapmalıyız.
Bu ölçüm metodu ile çalışan ürünler TT sistemlerde Topraklama direnci ölçümlerini de yapabilirler…
 
Kaç Ohm olmalıdır?
Piyasada bilinen 2,3,5,10 Ohm gibi veriler doğru değildir. Evimizde çalışan sistemleri bir düşünelim. Birde fabrika ortamındaki yükleri… Şimdi her iki yer içinde 2Ohm’un altında olmalı demek size mantıklı geliyormu?
 
Bunun bir formülü vardır!
 
 
Ia Sigortalarımızın açma akımıdır… Yeni nesil sigortalarda Ia değeri üstünde yazar… Yazmayan modeller için; Priz ve aydınlatma, binalarda
B tipi (MCB) Ia = 5 . In
Motor ve sanayide 
C tipi (MCB) Ia = 10 . In
K tipi (MCB) Ia = 15 . In
Ana kolon ve motorlarda
MCCB Ia = 8-12 . In
NH/gG-Sigortalar Ia = 8 . In
 
Yani eğer B tipi 16A bir sigorta kullanıyor isek;
 
 
Bu değeri yakalayabilmek tabi ki çok mümkün 
değildir. Yakalanamayan noktalarda kaçak akım rölesi kullanılması gereklidir. O zaman formülümüz;
 
 
Olacaktır…
 
Yalnız tabi ki kaçak akım rölesinin de test edilmesi gerekmektedir. Kaçak akım rölesi test cihazları ile kaç mA’de ve kaç mS’de attığının test edilmesi ve bunun raporlanması zorunluluğu bulunmaktadır.
Çevrim empedansı ölçen cihazlar olası hata ve kısa devre akımlarını hesaplayabilirler. Yada bunu V=I.R formülü ile bizde hesaplayabiliriz. Bu hesap ile artık oradan kaç A akım akabileceğini bildiğimizden ötürü devre kesicimizin buna uygun olup olmadığını kontrol edebiliriz. Ayrıca I2t hesabı ile de kablo çapları kontrol edilmeli ve tesisata bundan sonra uygunluk verilmelidir. Yazımızın ilerisinde anlatacağımız cihazlar bu hesaplamaları sizin yerinize yapabilirler.
İzolasyon Direnci
İzolasyon direnci çalışma geriliminin en az iki katında en çokta üç katında yapılmadır. İç tesisat kontrollerinde uygulanan gerilim değerinin ohm cinsinden bin katının üstü bir değer uygundur.
Yani 1.000V-1kV gerilim değeri ile test yapıyor isek en az 1.000.000 Ohm-1M Ohm değerini görmeliyiz. Bu değerin üstündeki tüm değerler Alçak gerilim iç tesisat verileri için uygundur.
İç Tesisat Kontrollerinde Yönetmelik Gereği Aşağıdaki Ölçümlerin Yapılması Zorunludur
1) Ana ve tamamlayıcı potansiyel dengeleme ile koruma iletkenliğin sürekliliği ölçülecektir.
Kablo veya baralarda üretim, nakliye, döşeme ve montaj aşamalarında bir hasar meydana gelmiş olabilir. Bu sebeple bu kabloların süreklilikleri yani iletkenlikleri test edilmelidir. Bunu da en az 200mA test akımı üretebilen ürünlerle yapmak gerekmektedir ki uzun kabloları besleyebilelim. 
2) Her bir gerilim altındaki iletken ve toprak arasındaki yalıtım, tesis enerjilenmeden önce ölçülecektir. (İzolasyon Direnci)
Yine Kablo veya baralarda üretim, nakliye, döşeme ve montaj aşamalarında izolasyonlarında bir hasar meydana gelmiş 
olabilir. Bu sebeple bu kabloların izolasyonları yukarıda 
anlatıldığı şekilde test edilmelidir.
3) TT sisteminde kurulan topraklama direnci ölçülecektir.
Topraklama direnci yazının başında anlatıldığı şekilde enerji verilmeden hemen önce kontrol edilmelidir.
4) TN sistemde çevrim empedansı ölçülecektir.
Çevrim empedansı Enerji verildikten hemen sonra kontrol 
edilmelidir.
5) Tek faz olası kısa devre akımı ve olası toprak hatası akımı 
ölçülecektir.
Enerji verildikten hemen sonra Çevrim empedansı ölçen cihazlar yardımıyla ISC yani kısa devre akımı IFC yani hata akımı değerleri hesaplanmalıdır. ISC Faz-Nötr arası iken IFC Faz-Toprak arası geçebilecek maksimum akım değerleridir.
6) RCD mekanik olarak (4 haftada bir) olarak ölçülecektir.
Kaçak akım rölelerinin üzerlerindeki butonlar sadece mekaniksel bir testtir. Kontakların kaynayıp kaynamadığını kontrol ederler. 
7) RCD açma akımı ve süresi ölçülecektir.
Ancak biz kaçak akım rölelerinin kaç mA’de ve kaç mS’de açtığını test etmeliyiz. Bunun içinde bize bu kaçak akımları yaratıp bu süreleri ölçen kaçak akım rölesi test cihazları kullanmalıyız.
8) Döner alan yönü  ölçülecektir.
Faz yönlerini enerji vermeden önce kontrol etmeliyiz.
9) Tek fazlı sistemlerde özellikle 3. Harmonikler ölçülecektir.
Mono faz sistemlerde 3. Harmonikler kablo ısınmalarına yol açabilir. Bu sebeple 3. Harmoniklerin kontrol edilmesi 
gerekmektedir.
10) Ölçüm sonuçları rapor edilecektir.
Ölçüm sonuçlarının da raporlanması ve saklanması gerek
mektedir.
Tüm bu testleri bir arada yapan çok fonksiyonlu test cihazları vardır. Türkiye distribütörlüğünü yürüttüğümüz HT-Italia’nın MacrotestG3 modeli monofaz olarak GSC60 modeli de Trifaz olarak Enerji Analizörü olarak çalışabilirler. Diğer tüm özellikleri aynıdır. Yan sayfadaki ürün reklamımızda bu cihazların detaylı incelemesini bulabilirsiniz.
 
Ayrıca arzu ederseniz firmamız ile iletişim kurarak, gerek şirketimizde gerek kendi firmanızda hem topraklama hemde iç tesisat kontrolleri için detaylı teknik eğitim alabilir ve dilerseniz ürünlerimizin demo uygulamasını yapmamızı talep edebilirsiniz.

Makale

Endüstri Otomasyon Eksen Yayincilik hizmetidir.