ABB’nin Yüksek Performanslı Sürdürülebilir Motor Gücü, Şişecam’ın Enerjisini Zirveye Taşıyacak!

 ABB’nin Yüksek Performanslı Sürdürülebilir Motor Gücü, Şişecam’ın Enerjisini Zirveye Taşıyacak!

 
Bu sayımızda, Güç ve Otomasyon teknolojileri alanında dünyaca tanınan ABB’nin 2020 yılında kendi sektöründe dünyanın ilk üçü içinde yer almayı hedefleyen Şişecam Topluluğu ile yaptığı proje ortaklığı dolayısıyla,  ABB Türkiye Motor ve Generator Bölge Satış Müdürü Sayın Recep Akalın  ve Şişecam Enerji Verimlilik Müdürü Sayın Bülent Eren’in  değerlendirmelerini aldık.
 
E&O: Sayın Recep Akalın, hemen soralım: ABB için “sürdürülebilirlik” nedir, neden önemlidir?
 
Recep Akalın: Sürdürebilirlik ifadesi ABB’nin kabul ettiği anlamıyla; ekonomik başarı, çevre duyarlılığı ve sosyal gelişim konuları arasında sağlıklı bir denge kurabilmek ve bu dengenin tüm paydaşların yararına olmasını sağlamaktır. Ürünleri nasıl tasarladığımız ve ürettiğimiz, müşterilere neler sunduğumuz, tedarikçilerle ilişkilerimiz, riskleri ve fırsatları değerlendirme yaklaşımımız, yaşadığımız ve çalıştığımız toplumlarla ve ABB içinde birbirimizle ilişki kurma şekillerimiz ve tüm bunları yaparken çalışanların, yüklenicilerin ve işimizden etkilenen diğer herkesin sağlık, güvelik ve emniyetini sağlıyor olmak, sürdürebilirlik anlayışımızı yansıtmaktadır. 
Müşterilerimize her zaman en yeniyi ve teknolojik olarak en iyisini sağlamak isteriz. Bunu yaparken çevreye de faydalı olacak olan projeler içerisinde olmak ABB’nin birinci önceliklerindendir. “Bilindiği üzere üretim yapan işletmelerin ve fabrikaların tüm girdileri arasında en yüksek maliyetlisi ve kontrol edilemeyeni enerjidir. Şişecam da Türkiye’ de bu duyarlılığa sahip en büyük işletmelerden biri olarak hem enerji maliyetlerini azaltmak hem de sahip olduğu çevre bilinci ile tüm fabrikalarında çalışmakta olan eski ve verimliliği düşük elektrik motorlarını yeni ve yüksek verimli olanlar ile değiştirme kararı aldığında ABB olarak biz de bu projenin bir parçası olabileceğimizi düşündük. Projenin çıkış noktası olarak IE3 verimlilik sınıfında motorlar düşünülmesine rağmen, ABB’nin tüm rakiplerinden önce çok daha fazlasını sunuyor olması ve Şişecam’ın da konuya olan hassasiyeti sebebi ile IE4 verimlilik sınıfı motorların kullanılmasına karar verilmiş ve çalışmalar bu şekilde yapılmıştır. Bunun ile beraber Şişecam hem enerji maliyelerinde hatırı sayılır bir azalma sağlayacak hem de kullanılacak enerjinin yüksek verimli olması sebebi ile karbondioksit salınımını azaltmak ile çevreye de ciddi bir yatırım yapmış olacak. 
 
E&O: Şişecam projesinin sipariş öncesini, proje detaylarını ve ABB’nin bu projeye neler kattığından bahsedebilir misiniz?
 
Recep Akalın: ABB olarak projenin başlaması ile tüm Şişecam fabrikaları teknik ekibimiz tarafından gezilerek gereken analizler ve kontroller yapılmış ve sonrasında raporlama ve tekliflendirme aşamasına geçilmiştir. Yapılan raporlamada söz konusu Şişecam fabrikalarında bulunan ve çalışmakta olan elektrik motorlarının ABB IE4 motorlar ile değiştirilmesi sonucu sağlanacak faydalar ile geridönüş süreleri Şişecam’ın Sürdürülebilir Enerji Birimi yöneticilerine, sonrasında Şişecam üst yönetimine sunulmuştur.  Tüm bu çalışmalar sırasında, tespit edilen geridönüş süreleri ile projenin ABB ile gerçekleştirilmesi Şişecam tarafından uygun bulunmuştur ve belirlenen fabrikalar için karar verilmiş olan motorlar, ABB IE4 motorlar olarak sipariş edilmiştir. Bu aşama sonunda İsveç ve Finlandiya fabrikalarımızda üretilen ve Şişecam tarafından seçişmiş olan belirli güçlerdeki motorlara, Finlandiya fabrikamızda Şişecam heyeti ile beraber testler uygulanmıştır. Fabrika testleri sonunda motorlar istenen ve belirlenen kriterleri sağladığından onaylanmış ve sevkiyatlara başlanmıştır. Bunun yanında, eşzamanlı olarak Şişecam fabrikalarındaki mühendis ve yönetici kadrolarına elektrik motorları hakkında seminerler verilmiştir. 
Bu proje de diğer tüm projelerde olduğu gibi ABB’nin güçlü rakipleri vardı. Ancak ABB olarak tüm fabrikaları etkin bir şekilde dolaşarak, saha da mevcut motorları inceleyerek ve Şişecam’ a istediği ve beklediği şekilde raporları ile sunarak rakiplerimizden bir adım öne geçtik. Bu yaparken de hızlı aksiyonlar almamız ve her türlü sorularında yanlarında olduğumuzu görmeleri Şişecam ın ABB seçiminde önemli bir etken oldu. 
Şişecam’ın bu proje ile sadece IE4 motor değil, bununla beraber ABB Türkiye’nin 63 kişilik Motor ve Jeneratörler Satış ve Servis Ekibi’nin sürekli destek ve hizmetini yanlarına aldıklarını hissettirdik. Bunun yanında, ABB’nin yenilikçi ve enerji verimliliğini ön plana çıkaran “synRM” gibi yüksek performanslı ürünleri de bu projenin geleceği açısından oldukça önem taşımaktadır.
 
E&O: Sayın Bülent Eren, Şişecam’ın enerji alanında karşı karşıya olduğu rekabet koşullarını öğrenebilir miyiz?
 
Bülent Eren: Ana iş kolu enerji yoğun sektör olan Şişecam Topluluğu giderlerinin önemli bir bölümünü enerji giderleri oluşturmaktadır. Dünya cam üreticilerinin enerji kaynağı satın alma maliyetlerine bakıldığında, coğrafi konumu nedeni ile Türkiye Şişecam Fabrikalarının enerji birim fiyatının dezavantaj yarattığı görülmektedir. Dünya cam üreticileri arasında 3. olma yolunda kendisine hedef koyan şişecam, bu dezavantajı enerji tasarrufu yaparak ve cam işleme bilgisini geliştirerek dengelemeye çalışmaktadır.
Şişecam topluluğunda, enerjinin gittikçe artan direk ve endirekt (çevre, karbon emisyonlar vb.) maliyetleri, büyüyen ve uluslararası büyüklüğe ulaşan topluluğun enerji tedarik güvenliği, enerji yönetiminin kurumsal (corporate) seviyede yeni bir yapılanma içinde ele alınması ihtiyacını doğurmaktadır. Bu çerçevede 2012 yılında “Sürdürülebilir Enerji Yönetimi Projesi” ile başlatılan çalışmalar, 2013 yılı içinde Sürdürülebilirlik Koordinatörlüğü bünyesinde oluşturulan Enerji Verimlilik Müdürlüğü kurulması ile devam etmiştir. Şişecam Topluluğu bünyesinde, enerjinin çeşitli ve alternatif kaynaklardan temini, etkin kullanılması, israfının önlenmesi, enerjinin ürün maliyetleri üzerindeki yükünün hafifletilmesi ve bunun çevreyi koruyarak gerçekleştirilmesi amacıyla, enerji verimliliği stratejileri, planları ve programlarını hazırlamak, bunların etkinliğini değerlendirmek, gerektiğinde revize edilmelerini, yeni önlemlerin alınmasını, uygulanmasını, etkin olarak yürütülmesini ve sonuçlarının izlenmesini sağlamak, Enerji Verimlilik Müdürlüğü sorumluluklarındandır. 
Topluluğumuz yurtiçinde 22, yurtdışında yine 22 fabrika ve tesisten oluşmakta olup 2013 yılında cam ve kimyasal üretimi için kullanılan enerji yaklaşık 2 milyon TEP olarak gerçekleşmiştir. Bu tüketimin  %93’ ünün doğal gaz, %7’sinin ise elektrikten oluştuğu görülmektedir. 2014 yılında yurtiçi elektrik tüketiminin 1,063.3 GWh olarak gerçekleşmesi beklenmektedir.
 
E&O: Şişecam, ABB ürünlerini kullanmaya nasıl karar verdi?
 
Bülent Eren: Dünya cam üreticileri arasında zirveyi hedefleyen ve bu konuda ciddi bir rekabet içerisinde olan Şişecam Topluluğu, enerji ve çevre konularındaki sorumluluğunun da farkındadır. Bu sorumluluğun gereği olarak, giderek azalmakta olan doğal enerji kaynakları, emisyon azaltımı konusundaki yasal mevzuatlar ve yakın bir gelecekte devreye girmesi beklenen “Kyoto Kriterleri” göz önüne alındığında, Şişecam Topluluğu’nun enerji tüketimlerini kontrol altına alma ve tasarruf etme zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Şirketimiz bu kapsamda, mevcut enerji potansiyelinin belirlenebilmesi için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndan hizmet lisansı almış bağımsız bir denetçi firmaya, halen yurt içi ve yurtdışı tüm tesislerimizi içerecek şekilde, enerji verimliliği potansiyelini belirlemeye dönük detaylı enerji etütleri yaptırmaktadır. 
Şişecam Topluluğu genelinde gerçekleştirilen enerji etütleri esnasında tespit edilen en önemli tasarruf potansiyeli, yüksek konu elektrik motorları ile ilgilidir. İşletmelerin elektrik tüketimlerinin çok önemli bir kısmını oluşturan elektrik motorları ile ilgili yapılacak tasarrufların, işletme elektrik tüketimlerine direk etki edeceği açıktır. Konunun büyük boyutlu olması ve tüm fabrikalarımızı kapsaması nedeniyle, uygulamanın içerisinde olan tesislerimizi çok iyi bilen mühendislerimizden bir komisyon oluşturulmuş, bağımsız etüt şirketi tarafından belirlenen motor listesi tüm fabrikalarımız için revize edilmiştir. Uygun motor seçimi için teknik kriterlerin belirtildiği teknik şartname oluşturulmuş ve bundan sonra Topluluğumuzda kullanılacak elektrik motorları standart hale getirilmeye çalışılmıştır. 
ABB firmasının bu projede tercih edilmesinin başlıca sebebi, yüksek verimlilik sınıfındaki elektrik motor üretimi konusunda lider pozisyonda olması, rakip firmalara göre daha verimli elektrik motoru teklif etmesidir. “
Projemizin yürütülmesi esnasında, ABB firmasının sahada tespitleri, öncesi ve sonrasında her türlü desteği sağlaması, son kullanıcıya kadar teslimat sağlaması, ürün değişikliklerine ve opsiyonlara esnek olması firma seçimimizde diğer önemli etkendir. Ayrıca yüksek verimli motor temin sözleşmemizin uzun süreli aynı koşullarda sağlanması da göz önünde tutulmuştur.
 
E&O: ABB ürünleri, Şişecam için diğer motor tedarikçisi şirketlerininkinden daha mı verimli? Neden? 
 
Bülent Eren: Komisyomuzca yapılan karşılaştırma tablolarında, özellikle 110 kW altı güçte motorlarda IE3, 110 kW üstü motorlarda ise IE4 verimlilik sınıfı ABB ürünlerinin rakip firma ürünlerine göre (tavan-taban % verimlilik değerleri) avantaj sağladığı görülmüştür. 
Verimlilikten kaynaklanan bu farka karşılık gelen ilk yatırım maliyetinin mühendislik ekonomisi analizinde Şirketimiz kabul edilebilir finansal verileriyle çalışılmıştır. İşletmelerimizdeki motorların çalışma saatleri, yüklenme durumları, ömrü, vb. kriterler seçimimizin ana parametrelerini oluşturmaktadır.
 
E&O: Sizce ABB’nin rakiplerine göre teknolojik üstünlükleri nelerdir?
 
Bülent Eren: Şişecam olarak bu projenin hayata geçirilmesi ile Türkiye coğrafyasında, toplam 20 MW güçte IE4 motor kullanmaya başlayan nadir kurumlardan biri olmayı hedeflediğimizi belirtmek isteriz.
Bu kapsamda IE4 verimlilik sınıfında bir ürünü geliştirip piyasaya sürmeniz, bizim gibi yoğun enerji kullanımı olan bir sektör için fark yaratmaktadır. Bir önceki maddede belirttiğimiz üzere teklif edilen yüksek verimli motor verim tabloları incelendiğinde, firmanın rakiplerine göre teknolojik üstünlüğünü ortaya koymaktadır. ABB firmasının Türkiye ve dünya genelinde servis ağı olması, farklı coğrafyalarda toplam 44 işletmesi bulunan Şişecam içinde önemli bir güven kaynağıdır.
Ürünlerin avantajları ile birlikte, ABB elektrik motor ekibinin proje başlangıcından son noktasına kadar her türlü desteği sağlaması ve projenin üst verimli elektrik motorlarıyla sürdürülebilirliği bizim için önem taşımaktadır. Enerji verimlilik müdürlüğü olarak bu büyüklükteki bir organizasyonda, işin sıfır hatayla tamamlanabilmesi en temel koşulumuzdur. ABB firmasının sorunlara çözüm odaklı yaklaşması her zaman önem verdiğimiz konulardan biri olmuştur.
 
E&O: Şişecam, ABB’nin hangi ürünlerini seçti? Bunların işlevleri nedir?
 
Bülent Eren: Proje, öncelikle 11 fabrikamızı kapsayan, 20.6 MW üzerinde kurulu güce sahip 236 adet alçak gerilim tahrik motorunun tedarikiyle başlamıştır. Değiştirilmesi planlanan bu motorların mevcut ortalama verimleri 0.90 civarlarında ve hatta daha da altındadır.
Enerji etütlerimiz yurtiçi ve yurtdışı fabrikalarımızda devam etmektedir ve Şişecam Topluluğu bünyesinde, enerji verimlilik yatırımları göz önünde bulundurularak, tasarruf potansiyeli yüksek olan elektrik motor değişimleri, sözleşme koşulları içerisinde kademeli olarak hayata geçirilmeye devam edilecektir. ABB ile yapılan sözleşmemiz gereği, gerek yeni belirlenecek motorlar ve gerekse de işletmelerimizin ihtiyaç duyacağı her türlü motor bu kapsamda değerlendirilecektir.
 
E&O: Şişecam, ürünlerin öncelikle ne sağlamasını beklemektedir? Teknoloji mi, çevresellik mi?
 
Bülent Eren: Seçim kriterimiz öncelikle teknolojik üstünlüğe sahip ürünler olmuştur. Bu kapsamda beklediğimiz sadece elektrik enerjisinden tasarruf etmek değildir. Bu motorların değişimi ile birlikte, yaşanan imalat randıman kayıplarının, yedek malzeme maliyetlerinin ve işçilik giderlerinin de minimuma indirilmesi beklenmektedir.  Enerji tasarrufu olarak düşünüldüğünde ise sadece beklenen maliyet indirimi veya kar artışı olmayıp birim ürün için harcadığımız karbon ayak izinin de azaltılması hedeflenmektedir. Sadece değiştirilmesini planladığımız motorlarla yıllık 4.7 GWh enerji tasarrufu olacağı düşünüldüğünde, bunun çevresel ve ülke kaynaklarının etkin kullanımına da fayda sağlayacağı görülmektedir.
 
E&O: ABB çözümleri ve ürünleri, problemi çözmede nasıl yardımcı olmuştur?
 
Bülent Eren: Öncelikle, ABB firması ile birlikte yapılan saha ziyaretleri çok faydalı olmuştur. Öte yandan, geliştirdiğimiz diğer enerji verimliliği arttırıcı projelerde de,  örneğin pompa sistemlerinde elektrik motorunun tedarik edilip, pompa şirketine verilmesi ve benzeri uygulamalar ile, hem maliyet avantajı ve hem de piyasa koşullarının üstünde verimli ürün sağlanmıştır. Bu projede de ABB’nin desteği ile karşılıklı fayda maksimize edilmiştir. 
 
E&O: ABB çözümlerinin Şişecam için ne ifade ettiğini lütfen tanımlayabilir misiniz?
 
Bülent Eren: ABB çözümleri olarak elektrik motorlarının toplu alımı ile sadece bir başlangıç yapılmıştır. Bu sürecin yeni elektrik motorlarına ilaveten sürücü, endüstriyel ekipman, fabrika otomasyon sistemleri, eğitimler, vb. uygulamaların genişletilmesi ve devam ettirilmesi karşılıklı faydayı maksimize edecektir.
Ancak sürdürülebilirlik konusunda önemli adımlar atan ve bu konuda enerji verimlilik bölümünü oluşturan Şişecam Topluluğu için,  ABB firmasının da aynı sürdürülebilir hizmet politikasını benimsemesi çok önemlidir. Yüksek verimli elektrik motorları alımı ile birlikte çalışmaya başlayan dünya devi iki kurumun bu ilişkilerini devam ettirebilmeleri, ABB firmasının tüm ilgili bölümlerinin de aynı istek ve teknolojik ilerlemeyi sağlaması ile mümkün olacaktır.
 
E&O: Zaman ayırdığınız için teşekkür ederiz…
 

Makale

Endüstri Otomasyon Eksen Yayincilik hizmetidir.